Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

240 S. A. VEN ING MEI NES Z

de res publica nuttig te zijn. Begaafd met helder inzicht, rechtschapen van inborst, kalm en bezadigd en toch doortastend als weinigen, bezat hij alle eigenschappen van den leider. En zo waren zij, wier taak het was naast en onder hem te werken, te eerder geneigd zich naar zijn oordeel te voegen, zijn conclusies te aanvaarden welke zij de vrucht wisten van nauwgezette studie en veelzijdige overweging.

Hij was een man, die zich het liefst op den achtergrond hield, in de sfeer van zijn stille werkkamer, wien een ernstige conferentie over serieuze belangen beter lag dan de leiding van openbaar ceremonieel, van luidruchtige feestelijkheid. Een psychische ongemakkelijkheid van bewegen werd nog versterkt door zijn toenemend physiek ongemak. Een gezichtsgebrek hinderde hem, nog meer bemoeilijkte met de jaren de hevige jicht, waaraan hij leed, zijn doen en laten. Vergeefs zocht hij hiervoor genezing in Vichy, de ziekte verergerde: vaak was het gebruik van zijn handen hem onmogelijk, meer dan eens zag men, hoe na een zware vergadering de Burgemeester, gesteund door twee bedienden, moeizaam naar zijn rijtuig strompelde. En niemand ontging het hoe op zulke dagen de scherpe lijnen zich nog dieper grifden in het bleke gelaat, de inspanning die de pijn vermande, terwijl zijn stem nog zachter klonk, bedachtzaam, met weinige, korte zinnen.

Initiatief en groot organiserend talent bezat deze Burgemeester niet. Wel echter een vruchtbaren critischen zin. Verwonderlijk scherp wist hij te onderkennen wat onder bepaalde omstandigheden bereikt kon worden. Onmiddellijk wees hij aan wat zwak was of onhoudbaar in een redenering. Hierin school voor een goed deel het geheim van zijn invloed. Anderen liet hij voorbereiden en was eenmaal een plan tot rijpheid gekomen, dan verstond hij de kunst er de fouten uit te lichten, nut en doelmatigheid, inzicht te verlenen en eindelijk alle krachten in te schakelen om tot verwezenlijking te geraken. Steeds trok hij