Twaalf burgemeesters, 500 jaar Amsterdam (met Fred. Thomas)

WILLEM JfOSEPH VAN BRIENEN VAN DE GROOTE LINDT 207

ontwikkeling zonder schokken, dan groeit er in elk land en elke beweging een geslacht van leidende personen, dat niet in moeilijkheden groot geworden, de geestelijke veerkracht ontbeert om plotseling opdoemende gevaren het hoofd te bieden. Het heeft zo lang geleefd en gedacht in de wereld der geleidelijke ontwikkeling, dat het vermogen om de nadering van andere verhoudingen te voorvoelen, is afgestompt; staat het gevaar dan als dreigende werkelijkheid voor hen, dan worden zij zich hun onvermogen om de verantwoordelijkheid voor de redding te dragen bewust. In zulke spannende tijden ziet men dan, veelal uit een groep van tot dusver minder bevoorrechten, personen naar voren treden, die niet belast met de gedachtenwereld der rustige ontwikkeling, den persoonlijken en zedelijken moed bezitten om het werk te doen, dat de geschiedenis verlangt. Terwijl de oude leiders dan op veiligen afstand het woeden van den strijd om het behoud van het verworvene gadeslaan, dragen de nieuwe het vaandel verder naar rustiger tijden. Het ontwaken van den critischen zin der oude, het gemor tegen het optreden der nieuwe leiders, het begin van intriges om de mannen, die in de ure des gevaars van geen wijken wisten, te vervangen door anderen, die nu hun nieuwe kansen zullen krijgen — dat alles is het zekerste bewijs, dat het werk der moedigen niet vergeefs is geweest. Hadden de moedigen gefaald, dan zouden de ouden nimmer den moed hebben gevonden om aan een herwinning der vroegere posities te denken. Hun plicht volbrengend, brachten de moedigen het tijdstip van eigen verguizing naderbij.

Herinnering aan vroegere vrezen, doet de nieuwe leiders hen, die moediger waren en meer doorzicht hadden dan zij, haten en tegenwerken. Wie weten wil bij welke mannen de geestelijke ontreddering in de ure des gevaars het grootst was — hij vrage naar de namen dergenen, die, na de redding, vóórgaan in de verguizing der redders. De geschiedenis echter oordeelt over