Joodse traditie als permanent leren

212.

de dagelijkse sleur kan vinden. Hij moet dan wel de planningsregels

kunnen begrijpen, hetgene dat hij leert kunnen waarderen en veel van

wat hij leert in zijn persoonlijke en sociale leven kunnen gebruiken.

Als dit het geval is zullen regels de leerling niet belemmeren, maar

juist helpen om doelen te bereiken, die hij zich gesteld heeft. Dit wat

148

betreft regelgeleid gedrag en het inherente gevaar van sleur. Ik kan me voorstellen dat de in deze paragraaf gegeven vier voorbeelden de indruk wekken, dat het dagelijkse leren de permanente leerling zoveel inspanning en tijd zal kosten, dat er voor plezier en ontspanning geen ruimte overblijft. Mocht deze indruk gewekt zijn, dan komt dit door de keuze van de voorbeelden, die halakhisch en niet aggadisch geïnspireerd zijn en die dus een nogal prescriptief en formeel karakter dragen en over regels gaan. Het is echter volstrekt onjuist om te menen dat leren en plezier elkaar uitsluiten of dat leren per se niet ontspannend kan zijn. Leren kan plezierig en ontspannend zijn en het leven van de leerling kent velerlei speelse elementen en festiviteiten. In scholen en leerhuizen kan het vrolijk toegaan (zie de voorbeelden 5 en 6), maar nog belangrijker is het dat leren het leven betekenis kan geven en de leerling gelukkig kan maken.

VOORBEELD 5 : De feestelijke eerste schooldag (12e eeuw).

Ik citeer uit Abrahams (1969). Het citaat staat op pp. 347-348.

'Both the mother and the father participated in the important function of introducing the boy to school for the first time. This occurred when the boy was five, but it was deferred for a couple of years in case the child was weak or sickly. (...). Early in the morning the boy was dressed in new clothes, and three cakes of fine flour and honey were baked for him by a young maiden. Three eggs were boiled, and apples and other fruit were gathered in profusion. Then the child was taken in the arms of the Rabbi or another learned friend first to the school and then to the synagogue, or vice versa. The child was placed on the reading-dais before the Scroll, from which the Ten Commandments were read as the lesson of the day. In the school, he received his first lesson in reading Hebrew. On a slate were smeared in honey some of the letters of the Hebrew alphabet, or simple texts, such as 'Moses commanded us a Law, an inheritance for the assembly