Joodse traditie als permanent leren

167.

Waar in die tijd de halakhah het levenspatroon bepaalde, waren er

scholen en werd er geleerd. Er waren in die tijd ook gemeentes die

het dagelijkse leven niet halakhisch organiseerden en juist in deze

gemeentes werd het onderwijs en het leren verwaarloosd:

'There existed settlements which were not

organized according to the Halakhah, which

had no proper schools and 'which did not

employ teachers of the written and oral Law',

as we hear from the complaints of sages at 133

later times. There were children who did

134

not study at all during their childhood'. Dit was echter de uitzondering en niet de regel. In de eerste eeuw al gingen de kinderen in het algemeen naar school, leerden de vijf boeken van Mozes (de Pentateuch) lezen en verwierven zich een basis-

135

kennis voor het verdere leven. Vanaf deze tijd is er geen georganiseerde joodse gemeente geweest zonder één of andere vorm van scholing voor de kinderen. ^^

Tot zover wat betreft de scholen en het georganiseerde leren van de nog niet volwassen leerlingen.

Het onderwijs aan volwassenen heeft even oude wortels als dat aan kinderen, maar er is tussen de twee een duidelijk verschil wat betreft de toelating van leerlingen. Het onderwijs aan kinderen was voor 137

alle jongens bestemd, het onderwijs aan de volwassenen echter

was niet altijd voor alle mannen bestemd:

'Some wanted to teach the Law only to apt

and deserving pupils and trained disciples only

from among those whose 'inside was as their

outside', but others taught everyone and trained

anyone who came to them, without examining

138

who it was that came to study the Torah'. Volwassenen zijn in het algemeen zelfstandiger dan kinderen en dit blijkt ook uit hun manier van leren en de houding die zij tegenover de leraar en het gegeven onderwijs aannemen. Nog meer dan bij kinderen het geval is ligt bij volwassenen, die onderwijs ontvangen, de nadruk op het zelf leren en minder op het ontvangen onderwijs. Het is daarom beter om niet van 'scholen' voor volwassenen te spreken, maar van leerhuizen. Waar een joodse gemeente was, was ook altijd