Joodse traditie als permanent leren

165.

Indien de leerling het denken en het doen van zichzelf en van anderen analyseert en probeert te verbeteren, slaat hij de zozeer gewenste brug tussen de leer en het leven, tussen de theorie en de praktijk.

III. 1.7. Studieregel 5 : Plan het eigen leren.

Een typerende eigenschap van de joodse traditie is het vormgeven van het dagelijkse leven van het individu door middel van (halakhi-sche) regels^⁴. Onder het dagelijkse leven van het individu valt ook zijn dagelijkse leren in scholen, in groepen of individueel en ook dit werd gereglementeerd en geïnstitutionaliseerd. Dit reglementeren en institutionaliseren, dit 'halakhiseren' van het dagelijkse leren van het individu beïnvloedt de organisatievormen en leefpatronen van de gemeenschap, waar het individu deel van uitmaakt. De permanente leerling die 'het eigen leren plant' (studieregel 5) beïnvloedt zijn omgeving door

— van elke leefomgeving (-situatie) ook een leeromgeving (-situatie) te maken,

— aan veelsoortige vormen van individueel en collectief leren deel te nemen of die te stimuleren,

— te ijveren voor het stichten en in stand houden van scholen en

125

leerhuizen en voor het toevoegen van leerkernen (studiegroepen, studiecentra) aan vrijwel elke organisatie. Het zijn de lerende leden van de gemeenschap, die van de gemeenschap een leergemeenschap maken. Met het op zich nemen van de leerplicht en het creëren van ruimtes om te leren, grondvesten zij de leergemeenschap. Toen de algemene leerplicht in de 19e eeuw in verschillende Europese landen werd ingevoerd, bestond die in de joodse traditie al tweeduizend jaar, echter met dit ver schil:

1. de leerplicht gold alleen voor jongens en mannen^ ,

2. de leerplicht gold ook voor volwassenen (volwassen mannen).

De leerplicht was niet per se aan het naar school gaan (het schoolse

onderricht) gekoppeld; of de leerlingen nu volwassenen waren of

127

kinderen speelt daarbij geen rol.

Ondanks het reeds eeuwenoude instituut 'school' was de basis van het permanente leren niet dit instituut, maar de individuele leerling die zijn dagelijkse leven zo plande, dat het leren er een vaste plaats in kreeg.

Allereerst nu iets over scholen, over het ontstaan ervan en over het