Een schaap vangen

het joodse volk het land Israël mogen houden, dan zal het land voedsel en bescherming geven; houdt het zich niet aan de door God gegeven wet, dan zal het het land verliezen. Net als bij Adam leidt ongehoorzaamheid tot ballingschap. Ballingschap is het lot van het joodse volk in Egypte. De hongersnood in Kanaan heeft tot de trek naar Egypte geleid, ballingschap is erop gevolgd. Ballingschap is ook het lot van het volk als het naar Babylonië wordt afgevoerd. En de ballingschap volgt opnieuw na het verlies van de autonomie in de strijd met de Romeinen. Een ballingschap die 1900 jaar als een vanzelfsprekend lot werd ondergaan. Is de ballingschap opgeheven met de stichting van de staat Israël? Het is een buitengewoon belangrijke vraag waarop ik nog terugkom.

De andere pool, het andere concept dat nauw is verweven met het nationale bestaan van het joodse volk, is de verlossing. In eerste instantie betekent verlossing altijd de verlossing uit ballingschap, uit vreemde overheersing, uit slavernij - de daadwerkelijke ballingschap, de daadwerkelijke vreemde overheersing, de daadwerkelijke slavernij. De verlosser, de messias is de gezalfde koning van vlees en bloed die de vreemde heerser verslaat en verjaagt. Maar de verlossing is ook een metafysische: uit de beperkingen die het leven buiten het paradijs met zich meebrengt. Noch de verlossing uit de daadwerkelijke onderdrukking door vreemde overheersers, noch de verlossing uit de beperkingen van het leven wordt toegeschreven aan het lot. Vervloeking en verlossing zijn afhankelijk van het leven volgens de Goddelijke wet, volgens de mitswot, de zegen brengende religieuze verplichtingen. Wie zich aan de mitswot houdt, valt de zegen ten deel - zo is de overtuiging, wie zich niet aan de mitswot houdt, valt de vervloekig ten deel - zo is de overtuiging.

Vervloeking en verlossing zijn geen puur individuele