Een schaap vangen

een schepping die geschapen moet worden. Als ik het fout doe, kan Hij schreeuwen, en vind ik dat Hij het fout doet, dan kan ik schreeuwen. En dat doe ik ook. Ik heb geen schroom om zo af en toe eens flink tegen de hemel uit te varen, te schelden, te briesen dat ik het onrechtvaardig vind wat er gebeurt, dat Hij er wat aan moet doen, dat Hij te ver gaat. Een God die mij - kwaad - ter verantwoording kan roepen, kan ik - kwaad - ter verantwoording roepen. Ik doe dat, en andere joden doen dat ook. Het is zelfs zo dat een onderdeel van de liturgie een gebed is waarin God ter verantwoording wordt geroepen. Het is in de Middeleeuwen geschreven, het bestaat en daar ben ik zeer trots op.

Misschien heb ik een bord voor mijn kop, maar voor mij zit er iets onmogelijks in het ter verantwoording roepen van een God die alleen liefheeft en alles vergeeft.

Ik sprak over de regels die de relatie scheppen. Het complex van regels heet in het jodendom halacha - letterlijk: de weg. De weg die bewandeld moet worden opdat de schepping functioneert volgens zijn eigen wetten. De weg die bewandeld moet worden opdat het evenwicht bewaard kan worden of hersteld. Tot mijn volledige onbegrip heeft het christendom de paaltjes langs de weg, het asfalt, de rich-tingbordjes, de bermen, de straatverlichting weggedaan, de verkeersregels afgeschaft. De wet is ouderwets, heet het, de wet is alleen een verzameling voorschriften met tal van details die na haarkloverige discussies zijn opgesteld.

Maar de mens is in het christendom - vind ik - overgeleverd aan zijn eigen beoordelingsvermogen, hij moet zelf alles invullen. Wat rust is en wat werken, wat respect is voor het dier en wat niet, wat liefdadigheid is en wat niet, wat gegeten kan worden en wat niet, wat verzoening kan brengen en wat niet. Hij moet het zelf bepalen. Natuurlijk is er een christelijke beschaving waarin veel is uitgewerkt, maar