ste man, vrouw en kind? Ik ben grootgebracht door een vader die aanstoot nam aan de bijbel, juist vanwege die opdrachten. Hij vond het maar een gewelddadig boek. En hoe gemakkelijk is het niet, juist voor de intellectueel die er een universalistische ideologie op na houdt, om Tanach dicht te slaan juist vanwege die passages waar God zegt: roei ze uit, snij ze uit je gemeenschap, weg ermee.
Het heeft het joodse volk geen goed gedaan, die passages. Maar ik denk dat ze er staan niet om aan te geven dat het joodse volk uit de oudheid een gewelddadig volk was, maar juist om aan te geven dat het een zachtmoedig volk was, en is. Een volk dat, zelfs als het eigen leven op het spel staat, moeite heeft het zwaard te verheffen tegen de vijand. Van joden wordt vaak - ten onrechte - gezegd dat ze slim zijn, intelligent. Als er al een karakterisering is die dat vooroordeel zou kunnen vervangen, dan toch dat joden zachtmoedig zijn. Zo zachtmoedig dat er een God voor nodig is, een stem van buiten, die ze de moed geeft zich te verdedigen tegen hun moordzuchtige vijanden.
Je kunt natuurlijk aanvoeren dat de neiging tot geweld op die manier geprojecteerd wordt op het Goddelijke en dat de neiging tot rücksichtslos geweld dus wel degelijk ook tot de karakterstructuur van het joodse volk behoort. Maar zelfs als dat waar is, en gedeeltelijk zal dat waar zijn, dan nog betekent het dat het joodse volk, of zijn schrijvers die de Tanach opstelden er problemen mee hadden en de neiging tot geweld alleen konden hanteren door hem af te splitsen en te projecteren.
Terug naar de God der wrake, de jaloerse, de briesende, de kwaaie, de intolerante, de niet-verdragende. Ik wil Hem, de vuurspugende, ook om een andere reden in ere houden. Ik