Een schaap vangen

ken terug te nemen die ik over zijn hoofd heb uitgestort. In uiterste verbittering wenste ik hem, jaren na de abortus, toen hij uit schuldgevoel iets had gedaan dat mij tot in het diepst van mijn ziel vernederde, een leven toe dat minstens zo bitter was als het mijne. Ik weet niet of hij weet dat ik hem heb vervloekt, de brieven die ik schreef waarin ik hem vergiffenis gaf, heb ik nooit verstuurd.

Een van de zaken die mij altijd in het christendom hebben tegengestaan is dat God en/of lezus en/of de heiligen en/of hun plaatsvervangers vergiffenis schenken - kunnen schenken - voor alles. Het is in de relatie met hen dat de schuld gedelgd wordt. Dat God, lezus en de heiligen in staat zijn alles te vergeven, maakt dat ik het christendom niet erg serieus neem. Dat Jezus gezien wordt en functioneert als een menselijke Azazel, het dier dat als zoenoffer over de rotsen de dood wordt ingegooid, is mij een gruwel. En ik vind het - vergeef me de platvloersheid van mijn emoties en voorstelling van zaken - ook zo onpraktisch om de overtredingen van de Goddelijke wet op die manier in het reine te willen brengen. Onpraktisch en gevaarlijk. Als je eenmaal op die manier verzoening, en dus ook vergiffenis, bewerkstelligt, blijft hij dan de enige mens die dat lot moet ondergaan, van te sterven voor ons?

Vergiffenis voor alles door God of zijn vertegenwoordigers, ook dat is me een gruwel. Niemand die het waarom daarvan beter verwoordt dan Emmanuel Levinas, de in Polen geboren joodse filosoof die in Frankrijk leeft. Een lang citaat: ‘De persoonlijke verantwoordelijkheid die de ene mens tegenover de andere heeft, is zodanig, dat God ze niet kan afschaffen. In het rabbijnse commentaar op de samenspraak tussen God en Kaïn: “Ben ik mijn broeders hoeder?”, is deze vraag meer dan een brutaliteit. Zij wordt gesteld door iemand die