Toch, hoewel u weet dat het verhaal van de psychotische moeder niet werkelijk is gebeurd, weet ik dat het een effect bij u teweeg heeft gebracht; ik hoop een effect dat geen blijvende gevolgen heeft en snel zal wegebben, maar zeker weet ik het niet.
Wat ik wel zeker weet is dat dit verhaal niet waar is, maar dat een oneindig aantal niet-vertelde verhalen uit de kampen over eenzelfde soort gruwelijkheid gaan, mogelijke verhalen over dingen die wel zijn gebeurd, en dat degenen die ze hebben meegemaakt erover zwijgen omdat ze weten dat de woorden hun verwoestende werking in het bestaan van de toehoorder niet zullen missen.
Ik begon met het boek Esther en de moorden door Baruch Goldstein, die zijn inspiratie putte uit de velden van dood en verderf aangericht door zich verdedigende joden in het rijk van Achasjverosj, 2500 jaar geleden. De schrijver van het boek Esther kan niet geweten hebben dat er in 1994 een intelligente, zachtmoedige, behulpzame, diepreligieuze arts naar aanleiding van zijn tekst een groep weerlozen om het leven zou brengen. Niemand weet wat het effect zal zijn, wanneer en op wie, van de boeken die worden geschreven over de Sjoa. De schrijvers die erover verhalen, kunnen niet meer doen dan zich er rekenschap van geven dat zij een pad kappen in ons bewustzijn, een pad dat ons moet beschermen tegen de krankzinnigheid die ons bewustzijn en deze wereld is.