Een schaap vangen

Maar als ze niet de waarheid weergeven, wat is dan hun functie? Routebeschrijving te zijn in de krankzinnigheid. Sommigen hebben de onontwarbare verstrengelingen van rasta op hun hoofd, de meeste mensen hebben onontwarbare rasta-strengen in hun hoofd. En als een laser-bundel maken de associaties- en gedachteketens een weg vrij tussen het ‘ik’ dat de persoon is en het ‘ik’ dat de persoon zoekt te zijn. Wie te veel beelden, woorden, gevoelens heeft die niet in een verhaal zijn te integreren, wordt gek; als het verhaal over het zelf niet kan worden verteld, is communicatie onmogelijk. Niet dat het verhaal móét worden verteld, het moet slechts verteld kunnen worden. Het moet te allen tijde ‘klaar’ zijn, zodat als een journalist of een kind of een kleinkind of een partner of een televisiepresentatrice ernaar vraagt er een coherent verhaal uit komt, waar niet te lang over hoeft te worden nagedacht.

Maar als verhalen bedoeld zijn om de krankzinnigheid die eigen is aan het bewustzijn onder controle te brengen, dat wil zeggen controle over de ongelimiteerde explosie van achtergebleven beelden, woorden, gevoelens, associaties en gedachten, hoe kan dan verslag worden gedaan van de krankzinnige wereld, krankzinnig in andere zin, waarin de vernietigingskampen net zo vanzelfsprekend waren voor de nazi’s als een bed, schoenen en een douche voor ons. Ieder verhaal daarover doet noodzakelijkerwijze afbreuk aan die krankzinnigheid, puur en alleen vanwege de functie die een verhaal ook heeft: het beteugelen van de krankzinnigheid. Dat is de reden van het zwijgen van zo vele overlevenden. Van de vernietigingskampen kan geen verslag worden gedaan. En dat is waarom we overstroomd worden door boeken waarin persoon na persoon na persoon een poging doet om toch verslag te doen, gedreven door wanhoop dat het verhaal niet is verteld.