Een schaap vangen

dendom - kan men een glimp opvangen van de functie van teksten die zelden in het oog springt: het hanteren van de krankzinnigheid die inherent is aan bewustzijn.

We zijn zo gewend bewustzijn als een goed ding op te vatten. Ik ben steeds meer geneigd sommige ethologen en evolutiebiologen gelijk te geven die de mens beschouwen als een mislukt experiment. Mislukt vooral vanwege zijn bewustzijn. Het bewustzijn is hetgeen de mens van een dier onderscheidt. Het is ons bewustzijn dat ons ten onder zal doen gaan, en daarna zal de natuur tot rust weerkeren - bevolkt als zij zal zijn met louter dieren en planten zonder herinnering, zonder associaties, zonder gedachten.

Het houdt mij al lange tijd bezig hoe er zo’n discrepantie kan zijn tussen de miljarden jaren die academici hanteren voor de oudheid van het leven op aarde en de 5755 jaar die worden genoemd in Genesis. Zou het zo kunnen zijn dat de fysieke vorm van de mens miljoenen jaren oud is, maar dat zijn bewustzijn 5755 jaar geleden werd geschapen en daarmee zijn wereld, vraag ik, niet gehinderd door enige kennis van de antropologische veronderstellingen en bevindingen ten aanzien van de menselijke evolutie. Bestond de mens vóórdat hij zich van zichzelf bewust werd? En hoe groot is de tijdskloof tussen deze bewustwording en het schriftelijk vastgelegde verhaal daarvan?

Bewustzijn is misschien wel een rare aberratie. Beelden die zouden moeten vervagen, blijven achter in onze hersenen, lang nadat het beeld voor onze ogen is veranderd. Woorden die bedoeld zijn om slechts één keer te worden gehoord, blijven hoorbaar in onze innerlijke dialoog, lang nadat hun klanken in de buitenwereld verstorven zijn. Gevoelens die ooit in de situatie zelf werden beleefd, kunnen worden op-