Een schaap vangen

peet heeft. Misschien weet je niet, en misschien weten zelfs de grootste rabbijnen niet, wat de ethische consequentie is van een handeling, of anders gezegd, misschien weten zelfs de rabbijnen niet of iets bij draagt tot de schepping, tot het leven, of daaraan afdoet. Maar ze gaan ervan uit dat het zo is en ze ploegen de tekst op wetenschappelijke wijze door, dat wil zeggen systematisch, voor ieder controleerbaar en volgens bepaalde vastgestelde methoden om de ethische aspecten in kaart te brengen. Mag het of mag het niet.

En vaak genoeg ontbreekt iedere zingeving behalve dat iets mag of dat iets niet mag en dat niemand weet waarom. Welke zin heeft het dat ik mijn slagroomtoetje niet mag eten na drie kwartier - geen flauw idee. Maar het effect van de halacha is, ook al houdt negentig procent van de joden zich niet aan de joodse wet op dit moment, het effect na tweeduizend jaar is dat als Rabin wordt vermoord, alle joden ter wereld zeggen: ‘Dit mag niet, dit kan niet, dit druist in tegen alles waar het jodendom voor staat.’ Ze reageren met een ethische reactie. U en ik vinden dat normaal. Maar dat is het helemaal niet. Onverschilligheid zou een reactie kunnen zijn of leedvermaak dat een hoge piet is neergeschoten.

Het psychotransformatief effect van Tanach is belangrijk. Of het nu reflecteert op handelen dat geweest is of voorafgaat aan handelen dat nog moet komen. Maar de garantie dat gehandeld wordt volgens de wetten van de schepping, volgens de wil van God, niet alleen in kwesties van leven en dood, zoals bij abortus, maar in alle triviale situaties van het leven, kan alleen gegeven worden als er een collectief proces is (gericht op consensus en volgens wetenschappelijke methoden) waarin wordt vastgesteld wat mag en wat niet mag. Als ik had overlegd met een aantal rabbijnen en een aantal wijze mensen die volgens de religieuze richtlij