Een schaap vangen

zelf zou er geen plaats zijn voor de schepping, die immers niet samenvalt met het Goddelijke.

God, de Almachtige, heeft zich ook teruggetrokken wat betreft zijn eigen macht, Hij heeft zijn eigen macht beperkt. Hij of Zij, het Goddelijke heeft zichzelf ingeperkt wat betreft zijn destructief vermogen. Volgens het eerste Verbond, het contract met Noach, zal Hij niet nog eens door een zondvloed de aarde vernietigen. De Almachtige heeft zich ingeperkt en een deel van die macht gelaten voor de mens. Door zijn terugtrekking is de mogelijkheid ontstaan de mens partner te maken in het scheppingsproces. Onderdeel van dat scheppingsproces, dat wordt gauw vergeten, is het vernietigingsproces dat tegen het kwade is gericht.

En wat staat er in de kleine lettertjes? In de kleine lettertjes van het contract tussen God en Noach, het contract tussen God en mens, en in de kleine lettertjes van het contract tussen God en het joodse volk, staat hoe die macht moet worden aangewend. Tanach mag aanleiding geven tot vrije associatie, maar zijn harde, andere werkelijkheidswaarde ontleent het aan de niet-vrijblijvende kleine lettertjes.

Heel kras gesteld is jodendom niet in eerste instantie geloof en evenmin een godsdienst. Nog krasser gesteld: het belangrijkste van het jodendom is dat het een vorm van wetenschap is die de basis vormt voor een levenswijze. ‘Geloof in God’ en ‘Dienst aan God’ zijn slechts de twee polen van de reden waarom jodendom überhaupt wordt bedreven. Het doen staat in het jodendom centraal. Jodendom wordt gedaan omdat God bestaat en jodendom wordt gedaan om God te dienen. Maar wat er wordt gedaan, is onderwerp en uitvloeisel van een vorm van wetenschap. Aan de uitoefening van de ‘wetenschap’ - letterlijk - die jodendom is, ligt de idee ten grondslag dat in Tanach de wetten van de schep