Het Joodse vraagstuk

oefent. De culturele aanpassing^- van de Joodse traditie aan de moderne tijd kan daar op eigen gelegenheid voltrokken worden; de geest van liet ghetto kan definitief worden uitgezuiverd. Dat zou voor het wereld jodendom van grote betekenis kunnen zijn door de grotere innerlijke vrijheid van geest, die er van zon kunnen uitgaan. Het omgekeerde is echter natuurlijk ook mogelijk, dat van het moderne Joodse Palestina een conserverende en repristinerende werking op het wereld jodendom zou uitgaan, met toesluiting van het innerlijk Joodse leven voor de invloeden van buiten, Ook hier is dus de practische waarde van de te nemen maatregelen afhankelijk van de geest waarin wordt gehandeld. Op zichzelf kan een nieuw Joods Palestina zowel ecu zegen zijn als een vloek.

Wat de politieke status betreft komt het dus zo te staan, dat op den duur wellicht enige millioenen Joden burgers zullen zijn van een der andere staten, welker nationaliteit ze zullen hebben verworven. Elke staat volgt ten aanzien van de naturalisatie der Joden natuurlijk eigen inzichten: het voorbeeld der Verenigde Staten van Amerika, om ieder immigrant na vijf jaar op zijn wens als burger op te nemen en zodoende te interesseren voor de publieke zaak, is in dezen een lichtend spoor. Het is een onnatuurlijke toestand om langere jaren vreemdelingen te herbergen, die geheel en al op-genomen zijn in het maatschappelijke leven, zonder dat deze ook aan het politieke leven der gemeenschap deelnemen. Politieke gemeenschap behoeft namelijk volstrekt niet in te houden culturele nivellering. Weliswaar gaat de ontwikkeling in onze tijd in een richting, die politieke en geestelijk-culturele orde vereenzelvigt, maar dat is een van de rampzalige tendensen onzer eeuw, die met alle macht bestreden dient te worden. De publieke zaak onder politiek aspect is een geheel andere levensvorm, dan de geestelijke structuur waarin mensengroepen samenleven. Deze laatste stoort zich niet aan nationale grenzen, tenzij ze zelf in kern tezeer genationaliseerd is om vrij naar eigen beginselen zich te ontplooien. Voor culturele autonomie behoeft men geen nationale status, al zijn hier veel wederkerige invloeden. Wan-

187