Tegen de dwang (verhalen)

waren haar Kef. De zondag was het hoogtepunt van het ene, de Sabbath van het andere leven. Het zondagsgevoel was vrolijkheid en vrijheid, het was een helder rood, het Sabbathgevoel was heiligheid en huiselijkheid, het was een lichtdoorvloeid violet. Als ze aan de Sabbath dacht, was het als ging er een poort achter haar dicht en zij binnen, in een schemering van intieme vreugd; als ze aan de zondag dacht, was het als ging een poort vóór haar open en zij buiten, waar in de zon de kinderen Hepen en klokken luidden. Voor de Sabbath moest het winter, voor de zondag zomer wezen. Van de niet-Joodse feesten genoot ze vooral Pinkster, in de voorzomer, omkranst met meidoorn en gouden regen,-van de Joodse feesten het Loofhuttenfeest, in de herfst, omvlochten met bruin-rode wingerd en peinzend-paarse asters.

De kleine Lea vond het niet erg, dat ze alle dagen naar twee scholen moest en ook zondagsmiddags nog naar de Joodse, daar ze alleen de gewone school als de heel-echte voelde. Het was er op zich zelf niet prettig, maar er vielen honderden prettige dingen uit te denken, vooral bij de leesles en de aardrijkskunde van vreemde landen.

Het moest of helemaal ver en vreemd of helemaal dichtbij en eigen zijn. Bij het leren over maten en gewichten en nog veel andere vijandige en onbegrijpelijke dingen, keek ze naar de prenten aan de muur en soesde, diep weggezakt in de bank, en liet zich heerlijk wegdeinen in wijd en teer gepeins, maar ze kon zich pas dan helemaal en zalig overgeven, als ze haar beurt gemist en haar standje beet had,-dan loosde ze inwendig een verluchte zucht en liet zich nog een beetje verder wegglijden in de bank, tot haar tenen de voetplank van de bank vóór haar raakten.

Het was niet zozeer om de voorstellingen van akkerwerk, ambachten of landschappen met spoorbruggen dat ze zo graag naar de platen keek,-neen, al haar ervaringen en gevoelens van een heel jaar lagen daarin opgegaard,-ze kon er dus tegen opzien, dat ze die bij de overgang naar een hogere klas verhezen zou,-voelde zich in zo'n nieuwe klas aanvankelijk niet gelukkig en raakte ei pas goed eigen, als ze enige tijd lang in de platen en in de voorwerpen haar gevoelentjes en ontroerinkjes had overgegoten, die dan, onder vervelende lessen, als ze maar héél stil zat met toegeknepen ogen en zich

136