Prometheus

utiliteit, van macht en gezag, waar geen redeloos moeten zegeviert over de intelligentie.

Daarom leert men ons ook niets van dien aard, omdat we worden opgevoed in en door en voor de maatschappij, of om nog eens met Spinoza te spreken ״niet om ons wijs, maar om ons gehoorzaam te maken" dat is zonder Wijsheid, zonder onderscheidingsvermogen, daarom vertelt men ons, dat we tegelijk ,/Wijs" en „Goed" zouden kunnen wezen, tegelijk „de waarheid spreken" en „onze naasten liefhebben", zelf trouwens niet beter wetend en jaar in jaar uit herhalend en anderen inprentend, dat kinderen moeten worden „opgevoed tot Christelijke en Maatschappelijke deugden" alsof niet elke „Christelijke deugd" onmaatschappelijk en elke maatschappelijke deugd onchristelijk ware en alsof er eenige band bestond tusschen den „rok", dien men vrijwillig weggeeft, met den geëischten mantel, en den „rok", die niet zoo na is als het hemd — tusschen het „hebt uw naaste lief" en het „al te goed is buurmans gek".

,,Eén en dezelfde is de weg opwaarts en nederwaarts", heeft Heraklitus gezegd.

Is zelfbedwang altijd goed? Tegenover den moordenaar van uw moeder, den beleediger van uw dochter? Dan is zelfbedwang hatelijke en onmenschelijke gevoelloosheid. Is trouw goed? Trouw is dikwijls medeplichtigheid. Is ontrouw dan goed? Ontrouw is meestal verraad. Is bezadigdheid goed? Bezadigdheid is gemis aan hartstocht. Is dan hartstocht goed? Hartstocht is gemis aan bezadigdheid.

Is zachtmoedigheid goed? „Zalig zijn de zachtmoedigen" maar, „zachte chirurgijns maken stinkende wonden". Is rechtvaardigheid goed? Summum jus, summa injuria.

Hoe denken we over een moeder, die haar misdadigen zoon uitlevert en ter dood doet brengen? Ze is rechtvaardig, maar ze mist liefde. Hoe over haar, die den zoon vrijlaat, loslaat op anderen. Ze bezit liefde, maar ze is onrechtvaardig. Is onpartijdigheid goed? Ze wijst op gemis aan geestdrift, die een schromelijk tekort kan blijken. Is geestdrift goed? Ze wijstop gemis aan onpartijdigheid, die tot misdaden kan drijven. Is het goed den ongevraagden rok te geven bij den opgeëischten mantel ?

Ja, voor de hoogheid van eigen ziel, neen, jegens den mede-

5(3