Prometheus

êtres destinés a la même fin?" Daarom heeft Brotteaux dan ook geen ,,objection essentielle a faire contre la guillotine". Alles wat den mensch natuurlijk is, al zijn hartstochten, driften en begeerten, accepteert hij, alleen niet zijn stekeblinde pretentie, en de eenige naam, die Brotteaux buiten zich zelf brengt, zoodat hij dan nauwelijks meer glimlacht, is: Jean Jacques Rousseau.

,,II parlait de Jean-Jacques comme d'un plat coquin, par contre il mettait Voltaire au rang des hommes divins." Geen doctrine, geen dogma dunkt hem, heeft ooit zooveel onheil aangericht als de maniakale waan dat de mensch ,,goed" geboren is. Het heele horribele bloed-régime om menschen met geweld ,,deugdzaam" te maken, is daaraan ontvloeid, daarop geënt. ,,Rousseau était un Jean-fesse, qui prétendait tirer sa morale de la nature et qui les tirait en realité des principes de Calvin." En verder „J'aime mieux nos simples théophages, qui ne savent ni ce qu'ils disent ni ce qu'ils font."

Maar hij is de eerste om zelfs dien voorkeur, die neiging „de-croire que les révolutionnaires étaient plus méchants et plus sots que les autres hommes" tegen te gaan, beseffend dat hij daarmee ,,tombait dans 1'idéologie". En zoo leest hij zijn Lucretius, kibbelt zachtaardiglijk met le père Longuemare — de ,,Barnabite" — de simpele priester, die in alles berust en alleen uitbarst, als een revolutionnair tribunaal geen verschil blijkt te weten tusschen Barnabiten en Capucinen, want daarin culmineert voor hem de gansche wereld — feller met Evariste Gamelin, in wien hij een vijand van schoonheid en vreugde voelt, — en hij snijdt zijn marionetten, plukt van de dagen, wat ze zijn armoe en zijn waakzaam oog te bieden hebben, accepteert den dood, zooals hij het leven accepteerde, en wanneer hij, gezeten tusschen den simpelen priester en het simpele prostituéetje naar de guillotine rijdt, — „Zoo," bedoelt de Humorist, „arrangeert het Leven de dingen, dat Gijlieden zoudt willen in regels en plannen dringen 1 — zegt hij nog tot den Barnabite: „Mon révérend Père, ce dont j'enrage, c'est que je ne vous persuaderai pas. Nous allons dormir tous deux notre dernier sommeil, et je ne pourrai pas vous tirer par la manche et vous réveiller pour vous dire: „Vous voyez: vous n'avez plus ni sentiment ni connaissance, vous êtes inanimé. Ce qui suit la vie est comme ce qui la précède".

564