Prometheus

Doch lang zal het duren, voor zelfs enkelen hun primitieve Natuur zoo ver in de Rede te boven komen, dat ze dit reali-seeren en dit erkennen kunnen. Altijd zal in verreweg de meesten de illusie eener ״toekomst-maatschappij" als een verblinding van Godswege den slooper zijn taak verzoeten, waarvan hij het goddelijke en goede niet begrijpt.

Is hij geen dupe meer van „het Vaderland" dan zal zijn verlangen uitgaan naar een ,,Internationale," die als machthebbende collectiviteit zal blijken even stupide en even slecht te zijn als de „nationale", door het daarin samenvallen van „belang" en „ideaal", dat noch redelijk, noch zedelijk is.

Die de kerk hebben verlaten, bitter ontgoocheld, daar „organisatie" weer tegendeel van „broederschap" bleek, kee-ren zich naar het nieuwe en altijd oude, communistische Evangelie van Saint-Simon en Enfantin. Wat Shelley en Byron zijn begonnen, wordt door Victor Hugo, door Heine en George Sand voortgezet — totdat ten slotte in de groote negentiende-eeuwsche pioniers, Ibsen, Wagner, Shaw gener romantieke verontwaardiging zich zal verdichten tot een diepen, grimmigen haat — hun vage en vluchtige voorgevoelens tot een onwrikbaar, meedoogenloos inzicht: dat niet deze of gene, maar elke collectiviteit, die macht bezit en macht behouden wil, tot eigen behoud, zoowel nationalistisch als internationalistisch — altijd zich in dwang, onrecht en leugen staande houden moet en dat het eenig ideaal het ideaal is van den Eenzame, die zich verzet, van Prometheus, die zich in het besef van zijn recht tegen Jupiter keert. Overal zullen we „de Maatschappij" en hare steunpilaren zien gedemonstreerd als het slechte, het tegenstrevende individu als het goede.

Geen Lamartine, geen Chateaubriand zal ooit meer Rousseau met den Duivel, en Lodewijk XVIII met den doornge-kroonden Christus vergelijken.

Prometheus heeft bij alles wat begrijpt en bij alles wat durft, zijn zedelijk pleit gewonnen.

En hiermee is het eerste deel van onze zaak, het uitgebreidste, maar daartegenover ook pas het eenvoudigste, tot een eind gekomen. W^e naderen onze tweede vraag: die naar de Redelijke waardeering van Prometheus en zijn Daad. En daarmede een belangrijk keerpunt.

480