Prometheus

zoover hij ertoe in staat is, bekrachtigt hij eigen wezen aan het streven der anderen, maar vaker valt het voor, dat hij in de anderen door een schijn van anders-zijn het eender-zijn over het hoofd blijkt zienl En dit te volkomener, naarmate hij te vuriger, te overtuigder zijn eigen taak volbrengt. Zulks nu was in hooge mate het geval met de Romantische School van het begin der negentiende eeuw tegenover den geest van de Fransche Revolutie, waarvan de wereld, waarin ze opgroeide, doortrokken was.

En hun kortzichtigheid hangt samen met de kortzichtigheid van dat geslacht-zelve, is er het complement, maar niet het gevolg van. Niet omdat de zonen van Voltaire tegelijk classi-cisten waren, vielen de romantici Priester en Koning in de armen en te voet — doch wat ze zagen en begrepen van de Voltairiaansche en Rousseausche Revolutie, kon hun gemoedsbehoeften niet bevredigen.

Het overwicht van democratisch pathos en intellect had, naar we zeiden, tot verarming van de fantasie geleid en het was van die (bijkomstige) verarming, dat ze de Revolutie de schuld toeschoven, het was ,,1'Astre glacial de la Raison" — zooals De Musset het noemt in zijn ,,Confession d'un enfant du Siècle" — die ze beschouwden als de ster, waaronder elke Revolutionnair krachtens zijn wezen geboren was — zonder te voelen dat ze zelf eigenlijk evenzeer revolutionnaire individualisten waren, niet essentieel van de anderen verschillend, maar hun aanvulling, hun complement in een gebied, waar de vrijmaking door de bijzondere eischen en inzichten van het vorig tijdperk voorloopig nog onvervuld was gebleven.

Ook in Duitschland begon, na de intellectueele vrijmaking, door de Aufklärimg ingezet, door Goethe tot hoogste voltooiing gevoerd en die hier zoo goed als ginds tot eenzijdig intellectualisme had geleid in naturen, minder universeel dan Goethe, een mystisch-fantastisch gevoelsleven zijn rechten te hernemen, het verbroken evenwicht te herstellen. Deze strooming neigde meer en meer den katholieken kant uit en geen wonder. Het Protestantisme had immers zoo blijkbaar de Aufklärimg en de Aufklärung de Revolutie op het geweten 1 Protestantisme beteekende meer en meer verwarring, verbrokkeling, anarchie; Katholicisme daarentegen ,,Eenheid" (de

Prometheus 30 459