Prometheus

plaats uit Dickens' ,,Tale of two Cities" — in de tot wanhoopsdaden drijvende armoede door het continentaal stelsel, door de uitvinding en toepassing van nieuwe machines geschapen, voorzag een enkel middel als panacee: hangen. Bij troepen werden de onwetende vertwijfelden, die zich aan de machines als aan hun ergste vijanden vergrepen, ter dood gebracht. Alles in naam van Kerk en Koning, alles met den Bijbel in de hand en de witte das om den hals, alles ter wille van een maatschappelijke zedelijkheid, nog steeds in navolging van Spectatoriale lofspraak mateloos opgehemeld, alles met het oog op eerbaarheid en fatsoen, op die ,,Orde", waarvan Goethe zegt in zijn ,,Götz", dat elk roofdier ze verlangt, om in vrede zijn prooi te kunnen verslinden. De training, door heeren en dames in de school van Addison en Richardson genoten, voor genen om altijd over ,,verheffende" dingen te denken en het oog omhoog te richten, voor dezen om zich buiten ,,de politiek" te houden, de ,,Clarissa Harlowe" en de ,,Pamela"-moraal kwam reactionnair Engeland nu uitnemend te pas.

Voor wie de hand uitstak naar deze hoog-zedelijke bemoeiingen — hing men trouwens de arme drommels niet tot hun eigen bestwil op? — had men twee etiketten, welke op de massa werkten als roode lappen op een stier: atheïst en Jacobijn. Wilberforce, die in het parlement dorst pleiten voor de afschaffing der slavernij; Romilly — de latere advocaat van Lady Byron — die aandrong op vermindering van het aantal doodstraffen, kregen het allebei op de borst geplakt. En duidelijker dan ooit zien we den toestand, dien reeds Morus hekelde, dat de maatschappij zelf de misdadigers kweekt, om ze daarna met groot vertoon van zedelijken afschuw ter dood te brengen — maar met dit verschil tusschen deze en vroegere maatschappijen, dat de ,,heilige verontwaardiging" — hoe ook redeloos, toch eerlijk 1 — van weleer, thans een schijnheilig vertoon van verontwaardiging is, met als eenig doelwit het verlangen, zich in rust en „Orde" te mesten en te verrijken. Emerson getuigt van het Engeland dier jaren, dat de Kerk er verkocht en verrot is, voos als een gepleisterd graf. De meest gematigde bijbel-critiek wordt niet geduld en niet gehoord, overal speurt thans het opgeschrikte levens-instinct rondom zich den dreigenden

438