Prometheus

ten einde te doen zien, in welke maatschappij zich tweeërlei slag van menschen naar hun aanleg öf radeloos rampzalig ö£ volkomen gelukkig konden voelen — in welke maatschappij Walter Scott een Tory was en een ״gelovig Christen", Byron en Shelley revolutionnairen en ״Godloochenaars".

Want in het begin der negentiende eeuw, onder de verwarring en verwikkeling der Napoleontische oorlogen, te midden van troebele woelingen in het kunstzinnige, het religieuze, in elk gebied, strijdt de moderne mensch den laatsten worstelstrijd voor zijn definitieve moreele bevrijding, pleit Prometheus zijn laatste pleidooi voor zijn definitieve moreele rehabilitatie — blaast het blinde geloof in gestelde machten, het autoriteitsgevoel, de critieklooze gezagsonderwerping den laatsten adem uit, na een laatste fanatisch-felle opflikkering, ontmoeten elkaar voor de laatste maal de vertegenwoordigers van het oude geestelijke complex en die van het nieuwe, Jupiter-aanbidders en Prometheus-vereerders als althans nog zedelijk-gelijkwaar-digen — in de voor den tweeledigen geestesstroom zoo karakteristieke persoonlijkheden Byron en Walter Scott.

Na het revolutionnair schrikbewind woedde het reactionnair schrikbewind over geheel Europa en naarmate te uitsluitender ״geldkast en titel" werd bedoeld, werd er te luider ,,Kerk en Koning" geroepen.

W^e hebben gezien, dat in elke collectiviteit ״geldkast en titel" samenvallen met ״Kerk en Koning", of wel belangen met idealen, maar zoolang haar steunpilaren dat niet weten, niet realiseeren dat ze, zich ״offerend" voor het Vaderland, idealist zijn in dienst van hun eigen beurs, zoolang kan er van zulk een collectiviteit kracht uitgaan naar binnen en naar buiten. Zijn echter de oude idealen afgezakt tot leuzen, waarachter ijdelheid, hebzucht en heerschzucht zich verbergen, dan gaat er geen kracht meer van uit en zulk een collectiviteit is met de meest draconische wetten, met den klemmendsten en meest verregaanden dwang op elkeen uitgeoefend, onmogelijk overeind te houden. Een tegenstrevende strooming, waarin ״belang" en ״ideaal" of gescheiden zijn, of alleen nog maar onbewust samenvallen, zal dan altijd de overhand krijgen.

Men kan nauwelijks een glimlach onderdrukken, als men leest van de zonderlinge en kinderlijke pogingen der Euro-

436