Prometheus

meling van Rochefoucauld, •wiens fabelen verfijnde en verbeelde ,,maximes morales" zijn? Uitdrukkelijk heeft hij zelf een dier fabelen — ,,Les lapins" — een dichterlijke interpretatie van Rochefoucauld's ,,Maximes morales" genoemd. W^lk een curieuze figuur vormt hij in zijn verhouding tot Koning en Hof (de collectiviteit) tusschen den afhankelijken Racine, die zich gracieus en waardig krommen kon (,,Servir le Roi, c'est encore servir Dieul") en den onafhankelijken Le Sage. La Fontaine had wel gewild zich krommen, om wat er mogelijk mee te winnen viel voor iemand met twee zulke kostbare ,,faiblesses": luiheid en vrouwen! — maar het lukte hem niet meer, omdat hij de echte zeventiende-eeuwer niet meer was. En wat om profijt en voorbedachtelijk wordt gedaan, dat kan nooit en nergens lukken, doch alleen wat doelloos van nature wordt gedaan — en dan volgt het profijt op den voetl En dan is er de leerzame anecdote van zijn twist met Boileau, over het al of niet redelijke van ,,ter zijde", op het tooneel — waarbij La Fontaine zich zóó opwond, dat Boileau, vlak bij hem staande, luid en opzettelijk de onaangenaamste dingen over hem zei, zonder dat hij er een woord van verstond. Achttiende-eeuwsch instinctief realisme spreekt in La Fontaine's afkeer tegen de onnatuurlijke alleenspraak in presentie van anderen, die heeten niets te hooren — zeventiende-eeuwsche gewrongen spitsvondigheid en subtiliteit (als steeds van theologische herkomst) in Boileau's onmiskenbaar geestige weerlegging, die echter niets weerlegt en weliswaar bewijst, hoe een mensch zich soms zóó kan opwinden, dat hij niet hoort wat er vlak bij hem wordt gezegd, maar geenszins dat monologen en terzijde's op het tooneel in het algemeen redelijk zijn. Maar nog iets schuilt er in dezelfde anecdote: dat zetfó Boileau zich niet meer eraf dorst maken met een schouderophalen of een verwijzen naar autoriteiten, doch de ,,redelijkheid" te hulp riep om het absurde te bewijzen, als Milton en als Pascal!

Deze humor nu, die ironie van La Fontaine vindt zijn voortzetting in de ironie van Fontenelle, op dezelfde wijze en met dezelfde strekking. De dierfabel - of wel de satirisch-moraliseerende roman, welke het tooneel der handeling naar gefingeerde streken verplaatst, zooals Swift het doet in „Gullivers Travels" en Voltaire in „Eldorado", in „Candide",

327