Prometheus

herinnerde aan Csesar's weldaden — zonder over Ceesar's eigenschappen te spreken — zoo overlaadt Augustus Cinna met een opsomming van wat hij wel alles voor hem persoonlijk heeft gedaan zonder een principieele uiteenzetting of verontschuldiging van zijn regeeringsdaden te geven — en niet verzuimend hem te wijzen op zijn volkomen onwaarde en zijn onbeduidendheid, waarbij de moderne lezer zich, gelijk gezegd, afvraagt, wat Augustus dan toch kan hebben bewogen Cinna in die mate tot zijn vertrouweling en gunsteling te maken. Alles wordt nog gecompliceerder, als plotseling Emilia voor den keizer verschijnt, zichzelf medeplichtig verklaart en met Cinna — wiens dood zij inmiddels volkomen billijk oordeelt — verlangt te sterven. Dan komt het tot een verklaring tusschen den Keizer en Emilia, ook haar herinnert hij aan bewezen weldaden, en zij antwoordt hem, dat hij de weldaden van haar vader, zijn leermeester, even slecht vergold, toen hij hem doodde. Even voelt de lezer nu een wezenlijk gevoelsconflict, hoe onbetee-kenend op zichzelf ook, naderen, als ineens keizerin Livia den knoop doorhakt met deze gedenkwaardige woorden, waarin de moraal van den tijd, van het stuk, van den schrijver, van de gansche collectiviteit ligt uitgedrukt en die men dan ook in allerlei vormen overal terug kan vinden.

Sa mort, dont la mémoire allume ta fureur

Fut un crime d' Octave, et non de 1'Empereur

Tous ces crimes d'Ëtat qu'on fait pour la couronne

Le ciel nous en absout alors qu'il nous la donne

Et dans le sacré rang ou sa faveur 1'a mis I

Le passé devient juste et L'avenir permis

Qui peut y parvenir ne peut être coupable

Quoi qu'il ait fait ou fasse, il est inviolable

Nous lui devons nos biens, nos jours sont en sa main

Et jamais on n'a droit sur ceux du souverain.

We gaan nu de verwarring van practischen zin — in de beide laatste regels — en moraal even voorbij en letten op de strekking van het geheel. Deze is duidelijk. God schaart zich aan de zijde van den overwinnaar. In de hooge hemelen geduldig afwachtend, tot de menschen hun eerzucht en heerschzucht uitgevochten hebben, maakt hij dengeen, die baas bleef, onverwijld tot ,,personne sacré". Van dien dag af is hij dan onschendbaar.

266