Prometheus

zijn troon droegen als ruggegraatlooze, gekromde, kruipende slaven, stonden toch persoonlijk, niet lager dan degenen die Napoleon weerstreefden, en veel hooger dan zij, die Napoleon vleiden. Want dezen handelden uit belang, en lage serviliteit — maar genen uit religieus ontzag, uit hooge serviliteit.

Niet steeds heeft het nageslacht deze hooge serviliteit begrepen en broodsgebrek, nooddruft aangevoerd als de — volkomen overbodige — verontschuldiging voor de kruiperige onderdanigheid der groote geesten jegens koning en hof, zooals die duidelijk blijkt uit de voorredenen en opdrachten, waarmee Corneille en Racine en Molière hun stukken voorzagen, aan den Koning voornamelijk, maar ook aan Richelieu, aan Mon-toron, aan alles wat roode hakken had en blauw bloed, en in de meest onderdanige bewoordingen. W^at echter in onze dagen, wat reeds in de achttiende eeuw walglijk zou zijn geacht, wat in de Renaissance ondenkbaar was, werd door den geest van dien tijd mogelijk gemaakt. Nooddruft speelt hier geen rol. Wie was armer dan de schrijver van Gil Bias, Alain René le Sage? Zijn leven is aldus saamgevat: il travailla pour vivre.

En toch, toen een zeer illustre dame, Mme de Bouillon, wie hij zijn ,,Turcaret" zou voorlezen, hem om zijn laatkomen met hooghartige koelheid ontving, antwoordde Le Sage: ,,Madame, je vous ai fait perdre deux heures, il estbien juste que je vous les fasse regagner. Je ne vous lirai point ma comédie" en verwijderde zich. Dit was mogelijk in 1715 - Lodewijks sterfjaar! — maar eerder was het niet mogelijk. De menschen waren toen al veranderd, doordat de tijd veranderd was — ze hadden reeds andere sentimenten, want ze waren toegerust tot een andere bestemming!

In Racine, tegen dat hij ouder werd, begon het Jansenistische zuurdeesem — zijn oude Port-Royal educatie — weer te werken, maar aan het Hof bleef hij komen. „Servir le Roi, c'est encore servir Dieu". Als historiographe des Konings volgde hij Bos-suets voorbeeld en vereenzelvigde Lodewijk met Koning David. Madame De Maintenon vereenzelvigde hij met ,,Esther" in het tooneelwerk van dien naam, dat hij in opdracht schreef voor de adellijke pupillen van Saint-Cyr. Op aandrang van het hof sierde hij met zijn madrigalen de ,,oeuvres diverses" van den Duc du Maine, oud zeven jaar. Toen hij, eveneens op aandrin-

Prometheus 15 219