Het is de tragedie van elkeen, die voor zijn beginsel een zichtbare zegepraal, meer dan de rol van eeuwige weerstreving begeert, die zich niet kan tevreden stellen met ,,Neen" te zeggen op andere steeds redelooze, want steeds eenzijdige,, Ja's" — aldus het leven, dat Ja en Neen tezamen is, Eenheid en Verdeeldheid, opheffing en uiteenvalling, verwerkelijkend — maar die zelf ,,Ja" zeggen wil, daardoor zelf redeloos wordt en zich tegenover het nieuwe ,,Neen" dat het Leven zelf dan tegenover hem produceert door tyrannie handhaven kan. Tyrannie voor de sterken, leugen voor de zwakken.
Wodan moest zich met Fricka verbinden, de Gedachte voelde, zich alleen te kunnen laten gelden door de Wet — dit getuigt van inzicht. Maar het allerhoogste Inzicht ware vrijwillig in werkzame onmacht gebleven en had van eigen zichtbare verwerkelijking afgezien. /Haar dit kan niemand. AVodan zelfs toonde dit inzicht te missen door zijn verbintenis met Fricka: deze kost hem dus zijn Oog!
Eenmaal anderen de V/et gesteld hebbende, moet hij zich-zelven daaraan mede onderwerpen, mag ook ten gunste van uit eigen zaad gesproten Helden zich daaraan niet onttrekken, moet zijn eigen zoon doen sterven, die zich vergreep aan een Wet, waarvan de V/etgever zelf reeds het ontoereikende voelt — moet zijn eigen dochter Waarheid — Brünhilde — wegsluiten achter de vlammende muren van Loki's Leugen. Siegfried doorbreekt ze — doorziet ze — haalt de Wraarheid uit haar schuilhoek. Maar zoo Siegfried ook maar op een enkel ding ,Ja' zal willen zeggen, dan zal het hem precies als W^odan gaan. Eeuwige tragedie in alles wat dringt en streeft, dringend en strevend den val van wat hem het liefste is tegemoet, omdat hij zoo moet en niet anders kan, in de eeuwige gebrokenheid van het ook in hem tegen zichzelf gekeerde Leven.
Zoo dit dus met onverbiddelijke zekerheid van de poging tot zichtbare verwerkelijking, tot stellen van elk vrijheidsbeginsel geldt — hoeveel te jammerlijker moesten dan de Renaissancisten falen, die hun eigen beginsel geen oogenblik werkelijk in vollen omvang begrepen hebben en der Goddelijke Rede instrumenten waren zonder den zin van wat ze deden recht te verstaan.
Dit leert ons de geschiedenis van Humanisme en Refor
163