De B van Bemazzel

Jeugdstorm van de NSB een Adriaan-Waremakers-vendel heeft gevormd, zo genoemd naar Adriaan Wa-remakers, die als vrijwilliger bij de Duitse Kriegsmarine is gesneuveld. Die knaap heb ik gekend. We zijn samen op de lagere school en op de hbs geweest, en waren eens heel goeie vriendjes. Hij was helemaal geen antisemiet. Dat hij NSB'er was geworden hoorde ik kort voor de oorlog. Ik kwam toen op de Reguliersgracht iemand tegen die ook bij me in de klas had gezeten, en die samen met Adriaan bij de marine was gegaan. Hij vertelde het me. En nog altijd vraag ik me af wat hem bezield heeft. Wel herinner ik me dat hij me eens verteld heeft dat zijn vader een bewonderaar van Mussolini was. Tel uit je winst.

Alweer drie maanden zonder werk. Ik heb voor de familie en voor onderduikers schoenen gemaakt van het leer dat we nog hebben, en zo scharrelen we door.

Ineens hadden we ook een onderduiker. Louis, die ook in de jeugdbeweging is geweest, was opgepikt door de SD, en is op weg naar Westerbork uit de trein gesprongen. Oeldrich heeft hem bij ons gebracht, een vroegere vriend van Maurits, die nu een eigen illegale groep heeft. Hij bracht meteen bonnen om een pakje te sturen aan Beps moeder in Ravensbrück. Na een paar maanden vindt Louis een verlaten woning, waar hij samen met zijn gezin intrekt.

In een radiotoespraak op 23 november heeft koningin Wilhelmina gesproken over een militair gezag, dat zij in Nederland willen invoeren als de Duitsers zijn verslagen. De duivel met Beëlzebub verjagen, zo zeggen ze het geloof ik in de bijbel.

Intussen wordt het einde van de oorlog wel voorbereid. Op 28 december hebben Roosevelt, Churchill en

117