De gouden kroon van Beieren

de verlatenheid, waarin het levende menselijke diertje gewurgd werd. En dat alles vergeefs en zonder uitzicht, want zij was en bleef de uitgestotene die alleen nog maar door de verboden dood gered kon worden. Ricia liep op het meisje toe en drukte, tot haar o ver gebogen, haar hand. Zacht vroeg zij:

‘Hebt ge u verweerd?’

Henna keerde haar hoofd af. ‘Neen,’ hoorden de beide vrouwen. Zij wisten niet of het waarheid of hoon was. Toen zocht Ricia Ozia’s blik en verliet het zoldervertrekje.

‘Zij moet wegsluipen,’ fluisterde zij op de ladder naar omlaag, en met een laatste moed tot het uitspreken van een gruwelijk oordeel, terwijl zij stilstond op een tree van de ladder:

‘Zij zal zich verdrinken. Maar men moet het haar toestaan.’

Ozia knikte, met grote ogen, van instemming en bewondering. Dat was haar eerste ervaring van de grote Gemeente; zij zou er nog meer beleven.

Zeven dagen had de Bruiloft geduurd, het was zede, maar voor de niet rijke Susman kostbaar. Elke dag volop gebraden vlees aan het ‘surtabel’ van de voormiddag, de voornaamste maaltijd van de dag; de avondtafel, de Vespermaaltijd bij de Christenen, de ‘Merende’, brood en wijn, maar nu met veel toespijzen en lekkernij. Op Vrijdag al een royale voorproef van de Sabbath; een grote Pastei, en vis, en een sterke bouillon behalve de versieringen voor tafel en tong. Omdat het een tweede huwelijk was, kon er niet veel voorbereiding zijn: de wijn, de gekookte wijn, het bier, de mede, de Morass, de wijn die met moerbeisap gemengd was, en ook de met honing ingelegde vruchten, moesten gekocht worden. Susman, Fantins zoon, aanvaardde wijsgerig zijn huwelijks-tegenvaller. De kalme spotlust van zijn vader, zijn moeder’s stilte, mengden hem tot een vriendelijk mens, zonder onnozelheid, zonder de