Jankef's oude sleutel

Dat is de wereld van Daad en Ding, dezelfde wereld als die van Matthias Born en de zijnen, die Marius aan zichzelf hier voor Eli openzet. Hij doet het eerst aarzelend, Marius, hij doet het niet ten volle bevriend; het is of hij weet dat hij als overwinnaar wil komen, maar onzeker blikt in die andere wereld, in die wereld die leeg is van het zijne, maar die vol is van spannende nutteloosheid, die hem als onmacht verschijnt, maar die hij ook vreest. In die ongewisheid ondergaat Marius Eli’s bewondering voor zijn bezigheid: eerst de vlotheid waarmee hij met een zak-schroevendraaiertje, het slot van de schuur uit de houten deur neemt. Marius fluit er hij: het genot van het werk aan het schuurtje van deze belangwekkende menschen is een van de aantrekkelijkheden van zijn hulpdaad aan Eli. Het wentelen van den draaier in zijn lange handen, het opvangen en in zijn broekzak laten rollen van de schroeven, het losnemen van het slot, zijn handelingen voor hem van een soort innig genot: een stukje van den grooten wereldarbeid, aan tastbare dingen van onmiddellijke gebruiks-nuttigheid, voor het menschenleven. „Ik mag het verdomd graag doen eigenlijk hè? dat soort werk zoo,” bekent hij. „Ja, voor jullie is het zoo gezegd niks.” „Nou.... niks....”

Naar zijn krachten kan Eli niet antwoorden. Want als die gratie van gebaren even duurt, ontstaat een gevoel van verbazing en tegenzin, om die vrijmoedigheid waarmee deze jongen jegens hem en het zijne optreedt. Hij kan het zich ook niet bewust

maken waarom hij in deze houding iets terugspeurt van, ja.....

Gerrit Jan van Wyhe, die zijn sleutel in het water gooit? Marius de Bree is te gevoelig om door die stemming van Eli heel en al onaangedaan te blijven.

„Ja ik wil wel bekennen,” zegt hij, „ik hou nou echt van dat werk hè? Zoo’n schroef dat vind ik een verdomd mooi ding. ’k Heb ook het liefste als ze me thuis wat geven, dat ze maar een lekker goed stukje gereedschap geven. Ja heusch. Zoo. Nou. Ga je mee?” Hij glimlacht verlegen, maar Eli voelt: aan vijandigheid kan hier niet gedacht worden. Dat is dan toch wat anders dan wat die jongens deden? Een nieuwe sleutel koopen? „Jullie zijn ook feitelijk altijd een handelend volk geweest.” Eli vindt nu pas een stukje rechtstandigheid om te antwoorden.

105