Uit de geschriften van opperrabbijn Tobias Tal

fort werd. Vervolgens in het halachische werk van R. Ezechiel van Hamburg. En vooral wordt de al of niet-noodzakelijkheid der verandering der Haagsche steenen bruggen in ophaalbruggen en het aanbrengen van sluitboomen of kettingen bij die bruggen, waar het eerste onmogelijk zou blijken, door R. Jacob van Brunn in zijn werk Ohel Jaakob in den breede uiteengezet.

Reeds heb ik vermeld, dat Johan Jacob Schudt, de rector van het Frankfortsche Gymnasium, aan deze kwestie een aantal bladzijden wijdde.

En zoo is het eigenaardig, dat onze goede stad die Haghe en hare eenvoudige bruggen bijna door gansch Europa een onderwerp van bespreking uitmaakten. Overal natuurlijk onderzocht men, in hoeverre naar Joodsch-ritueele wetten het vervoer op Sabbath van voorwerpen in de stad geoorloofd zou kunnen worden verklaard en welke invloed daarop zou worden geoefend door het aanbrengen van af-sluitingsmiddelen, in de eerste plaats bestaande in ophaalbruggen, in de tweede plaats in slagboomen en kettingen. Tevens kv/am de vraag in aanmerking, in hoeverre de afsluiting als opgeheven te beschouwen was, indien het ijs in de grachten zoo hard zou zijn, dat overgang en vervoer mogelijk was.

Ziedaar de geheele zaak. Het gevolg was inderdaad, dat op enkele plaatsen, waar het zonder groot bezwaar ging, ophaalbruggen werden ingericht, terwijl aan den Houtweg, aan de Veenlaan en bij de Zuidbinnensingel poorthekken werden aangebracht. Dus niet om den synagogalen grond, maar om de stad als privaat terrein was het te doen.

Later werden de ophaalbruggen allen afgebroken, doch als afslui-tingsteekenen en -middelen paaltjes met kettingen geplaatst.

Gaarne heb ik deze zaak in dezen kring behandeld, omdat zij een geheel particulier punt in de geschiedenis onzer goede stad betreft en omdat het tot onzen arbeid in dezen kring behoort, de verschillende punten der historie van ’s Gravenhage in het juiste licht te plaatsen.

Met zekere zelfbeheersing weerhield ik mij, om niet een ander, daaraan grenzend en daarmede samenhangend, doch wellicht breeder en interessanter veld te betreden, namelijk de geschiedenis van de eer-

119