Uit de geschriften van opperrabbijn Tobias Tal

Eene joodsche kwestie'I

Mijne Heeren!

Het is een aantal jaren geleden, lang voor ik er aan dacht, eenmaal de eer en het genoegen te verwerven Hagenaar te zijn, toen door wijlen den heer Campbell, destijds Bibliothecaris der Koninklijke bibliotheek, mijne aandacht werd gevestigd op de manuscripten-verzame-ling van wijlen den Deventer Hoogleeraar-Burgemeester Gijsbert Kuiper of — gelatiniseerd — Gisbertus Cuperus, waarbij ook allerlei correspondentiën te vinden waren over Joodsche wetten en zeden, over Israëls geschiedenis en litteratuur. Een der deelen, mij toen voorgelegd, bevatte eene belangwekkende briefwisseling met den beroemden Altdorfer hoogleeraar Wagenseil over de Joodsche kwestie der Haagsche bruggen.

Dit trof mij, omdat ik diezelfde kwestie der Haagsche bruggen op een gansch ander gebied der wereldletterkunde had ontmoet, namelijk in de Hebreeuwsche Responsa — verzamelingen van antwoorden der Joodsche Rabbijnen — uit het einde der 17de en het begin der 18de eeuw, en wel in de wetgeleerde adviezen van verschillende geleerden uit verschillende landen en steden. Ik maakte toen hier en daar een paar notities, keerde weder naar mijne penaten, sloeg even, naar aanleiding mijner Haagsche aanteekeningen, een paar werken op en — daarna verbleekte de inkt zoowel als mijn geheugenis dier notitiën onder de reeks der getijden, die voorbijgingen.

Inkt blijft bleek, maar heugenis kan opwellen uit de diepte van vergeten naar het golvend oppervlak van frisch herinneren. Toen ik op hofstedelijken bodem mij gevestigd had en zelf naar een uitvloeisel van die kwestie der Haagsche bruggen had om te zien, trad als van zelf die kwestie, en wat ik daarvan gelezen had, mij

* Voordracht, gehouden voor de vereniging „Die Haghe”, op 13 Januari 1898, gedrukt in het Haagsche jaarboekje, 1900, bh. 95-112.

106