Essay en critiek, Groote figuren

OVER BREDERODE 263

innerlijke macht van Balzac. Het egoïstisch-wanschapene van dezen vraat, dezen gedrochtelijken hebbert, is prachtig door het zot-geestige van zijn vlijmende mensehenkennis heengedragen.

Hoor hem, puntig, scherp, boertig, alwijs, vinnig en cynisch:

״Want binje geck, binje vreck- binje geel, binje scheel, Binje dol, binje vol, binje slof, binje grof, binje schrael, binje kael, Binje dof, binje doof, binje blint, binje nes, binje bles, Binje boos, binje loos, binje voos, binje out, binje kout, Binje hoer, binje dief, Heb je Geldt, iele heb je Lief."

Wij brullen om den kreupelen geest en de comische zinsduikelarijen van Falstaff. Wij kunnen het nog hartelijker om Leckerbeetje's levenswijze of levensdwaze boert. Het zijn altegaar instinctief-psychologische vondsten van het volksleven, in dit creatuur, opgezwollen van venijn en armetierige menschelijkheid. Prof. Kalff, die zoo belachelijk-zelfverzekerd en hooghartig oordeelde over den minnedichter en lyricus Bredero (Verwey noemt hem onzen ״grootsten minnedichter"), wil met dit type terug tot Eabelais. Nimmer sprak Prof. waarder woord!

Was ook Shakespeare wel bron voor Bredero, gelijk Den Hertog indertijd trachtte aan te toonen? Best mogelijk. Wie was het niet van Shakespeare? Dr. J. A. N. Knuttel schreef eens: ״Maar met Bredero's dood was het uit met de romantiek". Zoo is het en niet anders. Het laat ons in eerbied beseffen, hoe groot dichter en mensch hij was!

XVIII

Over de ״Spaansehen Brabander Jerolimo", dit tors-achtige, maar grootsche gewrocht van verbeelding,