Essay en critiek, Groote figuren

REMY DE GOURMONT, BALZAG EN SAINTE-BEUVE 145

al keurde), dan vóór onstuimigen en scheppend-denkenden Balzac met zijn electromagnetisch-geladen artistengeest ? Laat hij Balzac eens in de oogen kijken. Heeft hij die vermetele oogen gekend, waarvan Gautier in zijn ״Honoré de Balzac" p. 9 zegt:

״Quant aux yeux il n'en exista jamais de pareils".

twee fonkel-zwarte diamanten, van goudreflexen door-schitterd en een blik die door muren en harten heen-sneed; oogen om dieren te bezweren; oogen van een heerscher, van een beestentemmer ? Yoor dié oogen, met hun zengenden gloed, moest men zwatelenden Eemy ter verantwoording roepen.

Gourmont, die in zijn ziekelijke sexualiteit alles naar het cerebrale dringt, die loom en lui, byzantijnsche uitspattingen phantaseert, geniet én van de verdorvenheid én van de teederheid. Onder den rook van zijn eeuwige cigaret ontrolt zich voor dezen nicotine-inzuiger het biologisch panorama der menschelijke en dierlijke liefde. (Nog veel perverser Verbeelding onthult dokter Voivenel van zijn cliënt-patient). Zoo wordt Gourmont allicht gehinderd door de almenschelijke gezindheid van den machtigen Balzac, den ontzachhjk-dramatischen ziener, wiens heel scheppingsleven uit psychische daden bestaat en van wien, al beeldde hij menschelijke beestelijkheid van instincten, toch kon getuigd worden:

״Nous 1'avons dit, sa sympathie va aux humbles; sa curiosité vise la force brutale, le parvinisme, 1'arrivisme, 1'éternelle oppression du faible par le fort, la force de l'instinct et de 1'humanité animale";

Maar tot slot:

״son admiration va aux êtres supérieurs".

״La genèse et le plan des caractères dans 1'oeuvre de Balzac", door Hélène Altszyler, p. 237—238.