De Jordaan, Manus Peet

555

alles heen. En ook van R. Kuyper las Manus met stil genot. Toch bemerkte hij dat zulke lectuur nog lang en lang niet genoeg werd begrepen door het proletariaat. Honderde cursussen moesten hierover worden gegeven en het geschrevene populair ontleed voor de bevatting van den nieuw-ontwikkelden arbeider. Ook Manus zelf zou, ondanks alle groote verschillen in zekere beginselen, zich als verklaarder in die richting hebben willen opwerken. Want al had hij in alle kringen onder het volk ervaren, dat het begrip der zwoegers soms zeer begrensd was, tegelijkertijd leefde er toch een groote drang onder de massa, om te weten, zich uitend in allerlei gistende vormen. Zelfs het zwammend debatteeren op Amstelveld, Nieuwmarkt en in andere buurten, Maandagsmiddags en Zaterdagsavonds, hoe dooreen-gewarreld er de gesprekken ook klonken, zag Manus Peet als een grondinstinct van den volksgeest naar levenswijsheid, heet opborrelen.

II

Diogenes bluscht zijn lantaarn. — Hij vindt een mensch....

Zichzelf?

Manus Peet's besluit stond onwrikkelijk vast: wég van het stille Jaagpad met zijn boomgesuizel en zijn bemoste zerkjes; wég uit de zoete en droeve eenzaamheid van doodenakker en landouw, weer het hoogopgolvende gedruisch der men-schenzwermen in. Het leek een nieuwe bekeering. Eerst had Manus, de doler, starre afzondering begeerd als een zielsdrang, in het zoeken naar den diepen ondergrond van eigen en anderer wezen. In weemoed, angst en liefde-marteling begonnen, had zijn gevoel voor Corry alles in hem van binnen stukgescheurd. Hij wou bóven deze driftige angsten en verwarringen, bóven dit mijmerzieke halfbewustzijn uit en het innerlijk oproer van zijn hart dooven. Toen, door het zoete