De Jordaan, Manus Peet

544

veer, een seconde vóór het afloopen! Begon hij ook te leuteren over verzoekingen en beproevingen en zachtmoedige psalmboek-spreuken, die reuzelachtig riekten naar zurige en verlepte vroomheid? Bleef dat onschamel gezanik nu niet een doodsvijandschap, een tartend staan tegenover zijn pas-verworven mensch-erger-je-wél-leer? Had hij ook dit beginsel weer een verborgen avondbegrafenisje bezorgd? Wat was hij toch een rebel van rauw deeg!

Maar het schreeuwde en kreet in Manus terug: neen, neen, hier moest hij zijn zelfspot en ironie smoren. Hij sprak waarheid uit de diepte van zijn wezen. Was er wézenlijke menschenliefde dan zou er ook geen klasseliefde en klassenhaat meer zijn

Ook de liefde voor de proletariërs, voor de geslagenen uit het daJ der duistere smarten, noemde Manus een behoeftige leugen, een versierde, opgeschroefde leugen, een benarde zelfmisleiding. Het was wel mogelijk, — hij wist het van persoonlijke gewaarwordingen zonder eigendunk, — zeer wrange en diepe deernis te hebben met den kommer, de angst-wanhoop, met het zwoegende lijden van het volk; het was wel mogelijk de waanzinnige droefenis der verworpenen in hun smartelijke somberte met zóó heftige zielshuiveringen mee te doorleven, dat de nachten en de slaap afschuwelijk werden omslopen door monsterlijke droomen die verstikkingen brachten. Doch als de meelijmenschen deze rillende deernis voor de gesmaden blijvend zouden gevoelen, dan konden zij geen oogenblik meer van geluk beleven voor zichzelf. Hoe had Manus niet maanden en maanden lang, op zijn vlierinkje ineengekrompen gelegen van verschrikking en wanhoop, toen hij met bewuste menschelijk-heid las in dat onmenschelijkheid-onthullende boekje van Blatchford ״Droevig Engeland". Bij waken en droomen staarde hij steeds in de droefgeestige oogen van de Iersche landlieden, de uitgemergelden op hun doodsombere winter-akkers. En al maar door hoorde hij de razende vloekstemmen van de rampzalige chloorpoeder-pakkers, op wier heetge-schroeid, gekerfd vel de kleeren rottend vastkleefden. Manus