ACHTTIENDE HOOFDSTUK.
I
Menschenliefde.
Manus begon al onrustiger te mijmeren over het woord: jricnschenliefde, over het begrip en het gevoel. Was de rangorde zoo, niet heel dwaas? Moest niet eerst het gevoel, dan het woord, dan het begrip? Ach, de heele term: menschen-liefde, scheen hem een suggestieve begoocheling van de allerergste soort. Wat was eigenlijk het diepste wezen van men-schenliefde? Ook nu, aan het eind, wou Manus zich niet laten verschalken door dartele klanken en door begrippen die stug zichzelf stelden inplaats van dat Ze gesteld werden. Was menschenliefde niet eigenlijk een zuivere abstractie? Het leek zoo van-allemansga en men zei het zoo makkelijk: wij hebben de menschen en de menschheid lief; wij hebben smartelijke deernis met de misdeelden. Maar waar bleek deze liefde uit? Rekenen Manus, rekenen, tot je laatsten ademhaal. Allereerst dan uit het feit, dat zekere leiders en voorgangers hun leven offerden in den strijd voor het proletariaat en hun eigen natuurlijke instincten van zelfbehoud vertrapten. Bewezen zij daarmee al die zwoegers en die proletariërs lief te hebben? Zie