De Jordaan, Manus Peet

2gi

stengezin. Het leek Manus Peet één snijdend jainmergehuil van offervaardige menschen in bibberende barmhartigheid en deugdzaam afgrijzen gedrild. Doch dadelijk volgden meestal op de zalvende smachtbiecht, haat en ziedende schimp, mee-doogenloos, van klasse tegen klasse. Manus zou zich echter niet het stuur den knuist laten uitstooten. Eerst eens rekenen, rekenen, met bult, kop, pink en hielen; grimmig soms alsof hij de stem van Simbad uit de Nes weer heesch hoorde schuren langs zijn ooren en alsof hij Joden Jet weer treiterde en den rook van zijn ganzenpoot met vonkjes haar kleffe karonje-tronie inblies.

Wat geschiedde er eigenlijk? Manus had geen zier ״verstand" van en geen „belangstelling" voor politiek. Hij bemoeide er zich zoo stumperig-weinig mee. Toch had hij den laatsten tijd wél zeer scherp geluisterd en bewonderend opgezien naar het werken-in-het-verborgene van innig-toege-wijden. Voor hem was het duidelijk: al de „duivelsch-misda-dige", overtuigde bolsjewieken en revolutionnairen, handelden onder een voor eigen innerlijkst wezen volkomen verantwoord levensinzicht. De bolsjewieken, in hun vestiging van een partijdictatuur, de revolutionnairen in hun propageeren onder de West-Europeesche proletariërs, van de sociale omwenteling. Als maatschappij-hervormers, waaghalzerige avontuurderij ontgroeid, achtten zij tóch de omverwerping onvermijdbaar en het verwerkelijken van een sociale, proletarische dictatuur op geen andere wijze meer mogelijk. Juist deze laatste overtuiging koppelde Manus Peet vast aan al hun gewelddadige theorieën en ongewelddadige daden. Hij wist voor zichzelf nog niet zuiver uit te maken, of een vrijheid in een soort van dwang gebracht, kon gedijen; of ooit zonder een al-verspreid, aardediep-inge-worteld communisme, de arbeiders-dictatuur een revolutie vermocht te brengen, die het omvergeworpene, omvergeworpen hiéld, Manus had er van gelezen en er over hooren spreken. Er bleef nog zoo oneindig veel egoïsme, afdeinzende angst, verwording en wilde, pijnigende hartstocht bij strijders en op