De Jordaan, Manus Peet

!05

gebracht. Het mocht vreeselijk zijn, dat de heilswaarheid in verdwazende verbastering van begrippen was uiteengevallen tot allerlei verbrokkelde geloofsvormen, waarachter iezegrim-mige schepselen zich weer vermomden om elkaar telkens beestelijker te kunnen vernielen, de gééstelijke kennis in al deze woorden, de eigenlijke hemelsche kracht, bleek door de rnenschen bijna nooit beseft.

Dat bracht juist in Manus een stil-gillende wanhoop. Want wat ontdekte hij nu, bij de besten en bij de slechtsten van zijn tijdgenooten, bij de volkeren en natiën van nu en van vroeger, bij de wilden en bij de beschaafden? Er waren predikers en geleerden, ijveraars en propagandisten, maar leefden er gods-reine waarheidszoekers onder? In ieder schepsel verscheen volkomen het tegendeel van Thomas a Kempis' zich altijd herhalende woord en gedachte. Manus kon zich geen enkel wezen voorstellen, dat de onmiddellijke uitroeiing zijner gebreken met een snel-werkende macht van het hoog-vonnis-sende bewustzijn aandurfde. In alles brandde de nieuwsgierigheid, kronkelde de lasterdrang.Er was slechts éénveins-schepsel op aarde, de grootste scheppingsleugen op zichzelf: de mensch. Toch zong in Manus de zoet-schoone, vrome wijsheid van het derde boek Thomas: ״Heeft de waarheid u vrijgemaakt dan zult gij waarlijk vrij zijn en gij zult u niet bekreunen om de ijdele woorden der menschen."

Manus probeerde voor zich te roepen, het aardsche creatuur door de „waarheid" vrijgemaakt. Doch hij wist dat in dit leven de waarheid in haar volle ongekrenkte, volstrekte, dat hiette, dus goddelijke zuiverte, niemand aandurfde.

Peet huiverde voor zijn eigen drang naar zelfmisleiding als hij dacht aan Corry en haar chroom-rijglaarsjes, aan Frans Leerlap en Jan Gouwenaar, en hij wist waarom hij schuwde van zijn stille veinzerij en het beangstigende wantrouwen in zijn eigen persoonlijke eerlijkheid. In alle menschen sloop en kroop het bedriegelijke, door hebzucht en eigenbelang in schaduw omhuivend gedekt en achteruitgedrongen. Manus