De Jordaan, Manus Peet

92

Zijn liefde voor Corry had plotseling iets in Peet opengegraven, dat al van zijn kinderjaren diep leek verzonken.

Manus beschouwde zijn zoogenaamde menschelijk-goede opwellingen als iets stoms en weerzinwekkend-weekhartigs, iets zwaks en pijnuitkrijtend-meewarigs, dat geheel zijn wantrouwelijk, eenzelvig wezen moest worden uitgeroeid. Hij was eenmaal gewend geweest tusschen al zijn ontnuchterende lotwisselingen in, de wereld vanuit zijn belangloos vluchtelingen-Ik te bekijken met menschenschuwe verbittering en spot, vaak met striemenden hoon, omdat hij allerlei vormen van nulligheids-deugd, opgedirkte braafheid, reinheid-verdelgende beschaving en nukkige philantropie, barbaars had zien verrotten en verzieken in de beestachtige kringen van het loutere egoïstische genotsleven. De houten eetbrijpen van een sjofel langstaartig en smal Chineesje leek hem iets veel fijners en ingetogeners dan het protserige zilveren smulgerei van fakkeldragende, grofhartige Europeeërs. Zij, in hun geheimzinnige, listige lispelingen en schuchtere murmelingen, bleven bovennatuurlijker mijmeraars dan de door geldhebzucht-beheerschte veelpraters-Westerlingen, voor wie nergens meer geestelijke traditie onontworteld bleef in de opgehoopte pracht van een uitzinnig weelde-vertoon.

Manus Peet beminde het bovennatuurlijke en het godsdienstige, zonder dat hij eigenlijk wist, dat het godsdienst en bovennatuurlijkheid was. In zichzelve meende hij niets anders overgehouden te hebben dan verachting voor alle menschen, voor de half-ondoorgrondbare wereld, voor alle huichelfatsoen en valsche tongvroomheid, en het schrik-aanjagend werken met bijgeloof-marteltuigen. Doch later voelde hij zelfs déze minachting te hebben overwonnen door een Ik-bedwingende, cynische onverschilligheid. Want, besefte Manus, verachting bond hem nog op eenerlei wijze aan het smartelijke leven, zij het dan ook in ontkennenden zin. Achter verachting school nog een vochtig-menschelijke gemoeds-ontroering; stuwde nog een verborgen, halfduistere drang: het tegenovergestelde te