Het Volk God's, van Armen en Rijken

:437

Josua vertelde vlug het gebeurde met oom Salomon.

De Galiciër bekeek den kleinen Josua Hereira lang en stil en slikte een vreemde aandoening weg. Dat was niet alleen rechtzinnigheid; niet alleen het witte tafelkleed-van-Sabbah vieren; niet alleen te leeren uit Mischna en Gemara... Dat was religieuze geest, allerdiepst geloof, heiligste wijding, heelemaal van binnen uit, die een eigene levenstragiek ophief. Als eer-tijdsche Chassied, meer nog als voeler van levensverborgenheden en lots-bestemmingen, doorgrondde hij dadelijk den onbewust mystiek-Joodschen aard van den eenvoudigen Josua Hereira. Die man uit het Westen, maar ook uit het Zuiden, Sephardiem, die Josua, zou de verborgen beteekenis van het Derde Sabbathmaal begrijpen; voélen vooral. Hij zou hem vertellen, hoe de oorspronkelijke Chassidiem, in witte gewaden in het Oosten aanzaten en waarom zij nuttigden het Maal der Geestdrift, der Vervoering. Maar het was geen vervoering-van-de-zinnen. De extase bleef rein, goddelijk, magisch en smetteloos als het schitterwit van hun kleed. Bijbel en Overlevering gingen trillend léven, onder de heilige Sabbath-geest-drift van de Ngolam Habba... Alles wat dood scheen in het geloof der Vaderen, in het verleden, ging weer opstaan. Een donker-roode bloem die openbloeide in den nacht en naderde, uit bloed en droom...

Igmaniz, de oorspronkelijke Oost-Jood, met rasziel, vergat zelfs Rebecca in het keukentje en ademde in een spheer van vreemde verzonkenheid, terwijl hij toch sprak met zangerigen deun, als een voorlezend Talmudist. Zijn stuiterkleurige, groote oogen geleken twee groene, stille vlammen in zijn donker-geelachtig, lijdend gezicht. Hij hoorde innerlijk, ver en dichtbij, het ontzagwekkende Hebreeuwsche woord van rabbi Israël ben Eliëzer, Baal-Sjèm Tob, den geheimzin-nigen, zalig-wijzen Tsjaddiek, door de Mitnachedien verwenscht...

Een groote teederheid klonk door Igmaniz' be-sluierde stem, nu hij den Bescht herdacht.

Chassied: vroom, mystisch geloovige.— Ngolam Habba: een dag als zinnebeeld in het eeuwige leven. — Baal-Sjèm Tob: de goede meester, uit God's naam; een wonderrabbijn uit Polen. — Tsjaddiek: wonderrabbi. — Mitnachedien: tegenstanders van Baal-Sjèm, — Bescht: verkorting van Baal-Sjèm Tob.