Het Volk God's, van Armen en Rijken

:313

Maar ook de Sephardiem waren verjaagden, zwervers, en bleven, schoon met een geheel andere cultuurgeschiedenis, bannelingen en verstrooiden uit Israël. Ook de Portugeezen waren vervolgd en folterend uitgemoord om hun geloof, na eeuwen van heiligen bloei. Ook zij hadden uitdrijving en smadelijke verjaging ondervonden; kregen eerst rust, als ze hun voorvaderlijk geloof afzwoeren. Maar de zielskrach-tigen in Spanje, bleven Jood en beklommen als martelaars, brandstapels of folterbanken, liever dan dat ze hun eeuwigen Heer verloochenden. Toch, de uitgewekenen en vluchtelingen bleven vast althans aan hun alles-o vers torten de rijkdommen, aan hun groote geestelijke kennis en wetenschap, aan hun hoogste adellijke beschaving, aan de genitieven-statigheid van hun taal. Ze waren maatschappelijk in gloriënd aanzien en genoten eer en onderscheiding, aan hun rang en stand verbonden. De Hoogduitsche Joden moesten als havelooze zwervers, verworpenen en bespuwden, arm en verluisd zich een weg banen door het schrikkelijke leven. Zij hadden geen Spaanschen adel, geen Moorsche en Arabische wetenschap en kunst, geen hoogsten koophandel. Ze waren geen Don's en hoog-waardigheids-bekleeders aan Hof en Regeeringen geweest. Zij waren niets dan smerige geldschieters, vertrapte en verachtelijke creaturen, in hun ransig-morsige kaftan's en lompen. Ook de Askenaziem brachten, door gedwongen of begeerde rasmenging, alsoorten bloed, zelfs rooversbloed in de aderen mee van Kozakken uit Zuid-Rusland en Tartaren, bloed van steppen-bandieten en van de beruchte Chazaren. In de nevelzwarte Middeleeuwen en onder Luther, werden zij tot Shylockachtige woekeraars en hebzuchtige geldduivels verlaagd of tot sluwe, menschont-eerende schurken en misdadige bezetenen gestempeld. Verjaagd uit Oostelijk Duitschland, Polen, Rusland, Engeland, of doodgemarteld.

Henri Rozenheim vertelde zijn vrouw van het graf-sombere leed, van d'afgrijselijken rouw onder de Askenaziem, tijdens de eerste en latere Kruistochten. In het Middeleeuwsche Europa was de Jood mikpunt van