Studiën, eerste bundel

224

de wonderziel van een kind? Hun droomen is als 't zeilen van witte fijne wolkjes in 't klaarste blauw van hoog hemelruim. Hun peinzen is van een stille bewogenheid, die zelf mijmer brengt. Als een kind droomt en peinst, is zijn droomen en peinzen zooveel echter en dieper dan bij groote menschen. Als het liefheeft, geeft 't zich heelemaal en als 't haat ook! En als het vleit, is het van streelende listigheid, en als het veinst van fijne, sluwe berekening, die geen volgroeide beter kan uitvoeren. — Maar in alles, in alles, in zijn slechte en in zijn teedere hartstochten is het heviger, zuiverder en dieper, wijl zijn overgave veel grooter, zijn cultuur geringer is. — Een kind kan, van realistischen, positieven, nuchteren, of van idealistischen, verpoëetiseerden en bekoorlijk-romantischen kant bekeken, toch altijd een veel zuiverder studieexemplaar zijn zoowel voor den roman-psycholoog, den waarnemer als voor den idealist, dan een groot mensch, wijl de aanraking met een kind, — 't geestelijke contact, — al dadelijk van veel frisscher en oorspronkelijker bewerking lijkt. — Men moet de poëzie van het kind, de naïveteit van zijn schroom, de fijne vertwijfeling van zijn kindersmart dadelijk kunnen voelen, of men voelt het nooit! Het onbewust, apostolisch-oprechte van een kind is van een goddelijke charme. Ik heb gesprekjes van kinderen beluisterd, die ik honderdmaal tragischer, diepzinniger, fijner en vernuftscherpender vond, dan boeken van wijsgeeren met veel naam. Kinderen onder elkaar hebben een gevoels-vrijmetselarij, waar groote wezens nooit inkomen, tenzij ze zelf in zich behouden hebben iets argeloos, iets aansprekend-spontaans en teeder-meelevends. Er zou geen groot boek te schrijven zijn over het verbeeldingsleven van het kind. Men zou bemerken, hoeveel dichtertjes er