Studiën, eerste bundel

155

logisch museum rond die wezens. Ik ruik vernis en kamfer I

Helaas, de talentvolle Canter heeft niet overzien hoe grootsch de scheppende, epische en dramatische vermogens zijn moeten om een gansch volk uit de Oudheid voor ons te laten leven in eigen atmosfeer.

In dit boek is de kunstenaar in Ganter op nonactiviteit. Schoon de grond-elementen voor een ontzaglijk kunstwerk aanwezig waren, is dit boek een groote, droeve mislukking geworden als historische roman. Men kan nu niet meer spreken van 'n goede pagina hier, wat aardige regels daar, want het geheel is zoo bar, zoo bar-droef mislukt.

Het boek geeft zeden-levens, in beeld gebracht — wellicht had Ganter als historisch betoog iets goeds kunnen leveren — van Bataven, Nerviërs, Friezen, Scandiërs, enz.

Ik laat voor deze kritiek heelemaal in 't midden in hoever Ganter de historische zigzaglijn der gegevens trouw gevolgd heeft, in hoever zijn bronnenstudie zuiver en diep is, noch wil ik beslissen in hoever hj door fantastische spelerij op hol slaat nu en dan. De streng-historische waarde of onwaarde van het boek is geheel buitengesloten waar ik den roman als kunstwerk bespreek.

Het boek had ooi Sogol, de Vrijgeest kunnen heeten. Sogol, de Nervische prins, is de groote figuur in dit werk. Sogol is eigenlijk een vluchteling. Zijn vader was een Beelovaalische hertog, en zijn moeder een beroemde kruidkundige, heelmeesteres Spür, die koningen genas. Deze vrouw sterft als slachtoffer van priesterwraak. Voor de oogen van haar zoon Sogol werpt men haar in een kolk, waarin zij verdrinkt, na hem toegeroepen te hebben: Wraak! Zijn vader, de Hertog, wil niet helpen zijn moeder wreken. Toen