Studiën, eerste bundel

115

seert zich in Den Haag. En zelfs in den tuin der Hesperiden, waar Hercules gebakeleid heeft met den Draak, ter bemachtiging van de gouden appeltjes, liggen de grindpaadjes en graszoodjes van een Haagsch leverancier, die veel in de hemel- en sterrenbeelden gelezen heeft.

II.

Met zijn ״Berg van Licht" heeft Couperus heel wat aangedurfd. Ik bedoel hier niet mee het feit, dat hij durfde beelden een zóó afschuwelijk ontaar-dingstijdperk, en een zóó verziekt zedeleven van hei-denschen weelde-waanzin en erotische overspanning, maar 't feit, dat hij den moed had om zulke ontzaglijk zware volksbewegingen, zoo een huiveringwekkende massa-tragiek, ook zulke perverse hartstochtenvergroeiingen uit te werken als artistieke scheppingen. — Want waarom zou het brein, dat zulke demonische erotiek, in fantasmagorische verwikkelingen na schept en in visioenaire gretigheid, de brandende, woedende oogen vült met zooveel afgrijselijke orgie-tafreelen, zelf ziek en pathologisch veroordeeld moeten zijn ? Men zegt het, men wil dat! Ik heb zelf monsterachtige vermoedens hooren uitspreken over de moreele afdwalingen van zulk een voorstellingsvermogen, en over den mensch, wien het schilderen van zulke schrikkelijke en rauwe dierlijkheid verlustigt.

En toch, men zij zéér voorzichtig met zulk een brandend en smadelijk oordeel. Zeker, met dit drie-deelige werk is wel het persoonlijk-eigenste en innigste van Couperus te raken, maar eerst na buitengewoon bezonnen ontleding en niet in de hitte der eerste opwindende verontwaardiging over zooveel diep-slechte, immoreele kunst. — Want de moraal