Muziek en Tooneel

heel machtig doorleeft, dan mist ge het diepste muzikale genot. Een trombone is een levende stem, een tuba is weer een ander soort geluid; een fagot heeft klanken van de hoogste dramatische symboliek; een hoorn kan goudlicht tooveren, uit een onweers-lucht aandreigend; een hobo heeft de kleur der in parelenden ochtenddauw uitdrijvende elegie. En door het geheim van toon en geheel eigen kleur- en klankleven te kennen uit al de instrumenten afzonderlijk en hoe zij harmoniseerend of contrasteerend te saamwerken, leeft het instrumentaal coloriet van een muziek-schep-ping, waarnaast het gevoel voor de lijn-figuratiën der thema's en melodieën gelijkelijk ontwikkeld moet zijn. Oorspronkelijke klank-figuren kunnen de verbeelding in de heerlijkste werking brengen, in alle rhythmische en dynamische werkingen kunnen de ontroering en het gemoedsleven op z'n allerinnigst beheerschen.

De doorelkaar heen-zingende, saamvloeiende, of rhytmisch en cantilenisch tot afzonderlijke thema's zich in zelf-groei weer prachtig styleerende polyphonie van Bach, eischt een ontzaglijke stijl-eenheid, in toon-kleür, in tempo, in dynamiek, een thematische ontwikkeling en doorschijnende complicatie van de compositie-vormen der polyphonie zelve, die juist in de fuga zoo geweldig Bach Bach doet zijn. — Het canonische-alge-braïsche is voor een deel opgelost bij de fuga, de Bach-fuga althans, in een zeldzaam-vrije en bewogene melodie. Het eerste fuga-thema is van een geheel zelfstandigen stemme-klank. Als de eerste stem aan

204