Studiën, tweede bundel

310 STUDIËN

twistbaar zuiver en prachtig in donker-tragischen toon gehouden. Een boek van doorleefden weedom en dédrom al zien we de mislukking van eenige nevenfiguren zonder dl te felle wroeging voorbij.

De volgende overgang mag stout lijken.... Ik heb altijd gedacht: Rembrandt's werk is een heerlijke, vermetele wraak op de menschelijke sterfelijkheid. De natuur, in haar passieve causaliteit, wischt hem als lijflijk persoon uit, maar zijn geest klampt zich vast aan het eeuwige. En zelfs dat Eeuwige kan dien vermetelen zienersgeest niet van zich afstorten.

Men begrijpe, en houde de ontzaglijke verschillen in 't oog;.... mevrouw Van Gogh heeft tot nu toe, vóór Moeder, werk gegeven dat niet blijven zou. In Moeder heeft zij, door een bijzondere wending van haar scheppend vermogen, zich aan het hoogere vastgeklampt, en deze moederfiguur zal, wat ook van mevr. Van Gogh uitge-wischt worde, altijd een herinnering blijven geven aan de kracht van haar dramatische levensvisie. Zoo'n vrouw-figuur kan in onze letteren niet meer vergeten worden.