Israël onder de volkeren

228

verblijdend feit, dat de leden van het Kerkgenootschap, bezield met een gevoel van solidariteit, de offers, in het belang van het Jodendom van hen vereischt, met liefde brengen.

Het geestelijk leven. Reeds tijdens de regeering van Lodewjjk Napoleon vormde zich een genootschap met het doel, de uitgave te bevorderen van Nederlandsche geschriften ten behoeve der Israelietische jeugd. De gunstige besluiten, door Willem I uitgevaardigd, hadden een opleven van de Joodsche wetenschap ten gevolge. Zoo werd er een genootschap, Toëleth (Nut), opgerieht, dat zich de studie der Hebreeuwsche taal-en letterkunde ten doel stelde en eenige mannen maakten zich verdienstelijk door het vervaardigen van geschikte school-boeken. Drie geleerden traden in dien tgd op Joodsch-weten-schappelijk gebied op den voorgrond: M. Lemans, (gest.1832), Dr. S. I. Mulder (gest. 1862) en G. I. Polak (gest. 1869). Lemans, ook als wiskundige beroemd, hield zich voornamelijk bezig met de Hebreeuwsche taalwetenschap. Zijn werken op dit gebied hebben de studie der gewijde taal hier te lande zeer bevorderd. Veel nut stichtte hij door zijn Nederlandsche ״vertaling der Israelietische gebeden”. Te zamen met Mulder schreef hij een uitvoerig ״Hebreeuwsch-Nederlandsch woorden-boek”. Ook Mulder, een man vangroote algemeeneontwikkeling, trachtte door woord en schrift zijn broederen te beschaven. Zijn vertaling van den Pentateuch en andere Bijbelboeken en van het gebedenboek had ten doel, het Joodsch-Duitsch uit school en huis te verdrijven en zijn geloofsgenooten te gewennen aan het spreken der zuivere Nederlandsche taal. In dit streven werd hij krachtig gesteund door den Amsterdamschen opper-rabbijn R. Samuel Berenstein. Zoo verrichtten Lemans en Mulder voor Neerlands Israël, wat Mendelssohn en Wessely voor het Duitsche Jodendom gedaan hadden. De geleerde G. I. Polak genoot ook buiten ons vaderland groote vermaard-heid wegens zijn uitgebreide kennis der Joodsche letterkunde.