Kalverstraat

van verachting, dat hij, die toch dikwijls minachting had verdragen, een nacht er niet van had kunnen slapen, altijd haar smadelijk afkeeren van ’t gelaat zag. Want die andere minachting voelde hij als onverdiend, maar deze was wèl verdiend.

Hij haatte zijn vrouw, at nooit met haar aan tafel, leefde op een afstand en hun slaapkamers waren voor goed gescheiden. «Hij wilde niet nog méér ongelukkige kinderen in de wereld zetten,» zeide hij en verzweeg, dat hij van haar walgde en altijd een afkeer van haar gevoeld had. In zijn «Geschaft" bleef hij woest nijver en Dietrich und Cohn feliciteerden elkaar bij eiken wissel, die steeds door hem op vertoon gehonoreerd werd, met het handige zaakje, dat Dietrich in elkaar had geflikt. Maar hij was een hond voor zijn ondergeschikten, behandelde ze als recruten, salarieerde ze met hongerloonen, liet ze hard werken en gaf ze, ook zelfs Zondags, geen vrij-af. Want hij haatte ze. Hij herdacht zijn jeugd tusschen dat laksche, kleinzielige, plagerige, luie, Hollandsche personeel en wreekte zich nu op zijn ondergeschikten. Maar juist daardoor had hij een voorbeeldig personeel. Het was goed gedrild, werkzaam, ordelijk en nederig. In zijn winkel ging het, ook bij de grootste drukte, voornaam toe. De bedienden waren onderworpen, beleefd, onvermoeid, kénden hun vak, wisten waar de voorraden lagen. Hij stond in den winkel, boven op de trap van den opkamer en met zijn oogen, die hardblauw en streng van blik waren geworden, commandeerde hij ze, zooals een scheepskapitein bevelen zou geven van de brug van zijn schip. Geen moeite schuwde hij van zijn personeel te vergen. Hij was de eerste, die niet meer ’s daags het gordijn voor één der winkelkasten liet vallen om te laten étaleeren, maar hij dwong elke week twee bedienden een nacht dóór te werken om een étalage te vernieuwen en gaf ze dan 's morgens van acht tot twaalf gelegenheid om boven op zolder op veldbedden uit te slapen.

Andere winkeliers moesten zijn voorbeeld volgen. Maar hun verwend personeel weigerde, moest s nachts met cognac en broodjes met vleesch gepaaid worden. David De Leeuw had het niet eens geprobeerd. Men moest leven en laten leven, had hij gemeend. Een patroon moest hart voor zijn ondergeschikten hebben. Ze werkten toch voor hém, verdienden mede