De vernietiging van de Joden in Polen

dercommando" werd onmiddcllijk vervangen door 200 Poolse Joden, die juist met een transport van Makow waren gekomen. Door deze verandering in de groep verloren we het onmiddellijke contact met dit „blok”; onze ravitaillering ondervond hier sterk de gevolgen van. De gedeporteerden van de transporten, die naar Birkcnwald gestuurd werden, hadden aanzienlijke sommen geld in deviezen bij zich, voornamelijk dollarpapier en goud, edelstenen en gouden voorwerpen. Hoewel alle voorwerpen van waarde natuurlijk moesten worden afgegeven, was het practisch onmogelijk, alles verbeurd te verklaren, zodat vaak goud in handen viel van bewakers, die belast waren met het onderzoek van kleren, die achtergelaten waren door de vergasten. Belangrijke geldmiddelen kwamen zo in het kamp, soms zelfs voedsel. Zeker, officieel kon men niets kopen in het kamp, zelfs niet met geld. Evenwel, er was toch een mogelijkheid om met de SS te handelen en met de burgcrwerkliedcn, die belast waren met verschillende speciale werkzaamheden en die de gelegenheid hadden, van buiten levensmiddelen en sigaretten mee te nemen. Men moet goed verstaan, de prijzen waren, naar de particuliere condities gerekend, geheel en al abnormaal. Honderd sigaretten kostten 20 gouddollars. De ruilhandel bloeide ook. De fabelachtige prijzen speelden geen enkele rol voor ons: geld, we hadden het zoveel we wilden. Wij voorzagen ons ook van kleren, door bemiddeling van het ..Sonkerkommando”. Wij konden zo onze vodden veranderen in kleren die in goede staat verkeerden, die afkomstig waren van vergasten. Het vest, dat ik nog heden draag, behoorde aan een Hollandsen Jood. (Aan de binnenkant is inderdaad het fabrieksmerk van een tailleur uit Amsterdam genaaid.)

De mannen van het ,.speciale commando” leefden apart. Men had weinig contact met hen, al was het alleen al om de

vreselijke stank, die ze verspreidden...... Zij waren altijd vuil,

haveloos, totaal onbeschaafd en buitengewoon brutaal en gewetenloos. Het was geen zeldzaamheid — wat trouwens ook gebeurde bij de andere gevangenen, — dat een van hen een kameraad doodde. Het vermoorden van een gevangene door een anderen gevangene werd niet beschouwd als een delict; men bepaalde zich ertoe het feit op te tekenen: No. die en die dood. De manier waarop het gedaan werd, was geheel van ondergeschikt belang. Op zekere dag was ik zelf getuige van

114