Het Jonas Daniel Meijerplein

DE VLEESHAL

Het was niet zo moeilijk voor onze ouders om een gedachtensprong te maken van de banken der synagoge naar de banken van de hal. Voor menige lezer zal dit wel enige problematiek met zich brengen. Om dit onderdeel der geschiedenis van het Amsterdamse Jodendom duidelijk te maken is het nodig ver terug te gaan in de annalen der gemeente. En dit historische uitstapje is gewenst, want ook de hal, de vleeshal aan de Nieuwe Amstelstraat, gaat uit onze gezichtskring verdwijnen (evenzeer trouwens als die in de Nieuwe Kerkstraat, die juist dezer dagen werd afgebroken en die niet in het minst in onze herinnering blijft leven vanwege die lelijke stenen os, die de gevel tot vandaag sierde).

Twee elementen moeten aan onze beschouwingen voorafgaan. Voorop de eenvoudige toelichting, dat de traditionele Jood slechts vlees mag nuttigen, dat afkomstig is van beesten, die volgens de rituele slachtmethode zijn geslacht: „Kosjer” vlees! Nog kennen de enkele slagerijen, die het Ghetto bezit, het opschrift: „Onder Rabbinaal Toezicht”. Daarnaast moet rekening worden gehouden met de historische ontwikkeling van het diaspora-Jodendom, waarin de Joodse gemeenten (kehilloth, vulgo: killes, enkelvoud: kille) beschikten over een vorm van autonomie, die de leiding der gemeenten (parnassijns) een groot gezag toekende over de gemeenteleden, niet slechts op het gebied der religie (beter zouden wij in dit verband kunnen spreken van de Joodse traditionele cultuur, omdat religie een veel te beëngde indruk geeft) doch ook op andere gebieden van het gehele sociale leven.

Dit wetende, kunnen wij ons voorstellen, dat de parnassijns gaarne controle wilden oefenen over alles wat te maken had met de ritus en speciaal op het gebied van het voedsel en dan nog in bijzondere mate met betrekking tot het vlees. In een integrale Joodse omgeving is de „beestensnijder”, de Sjochet, tot de dag van vandaag een man, die over groot gezag beschikt. Slechts een autoriteit op Talmudisch gebied, een

113